Ambargonun 356. gününde Katar-Körfez krizinde nereye gelindi?

Bugün Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn ve Mısır’ın Katar’a yönelik ambargosunun 356’ıncı günü. On bir ay önce dört Arap ülkesi Katar’a yönelik hava, deniz ve kara ambargosu başlattı.

Al Jazeera, kriz ilk yıldönümüne yaklaşırken son gelişmeleri derledi:

Katar, Suudi ve BAE ürünlerini yasakladı

  • Katar dükkanlara Suudi Arap kaynaklı ürünlerin kaldırılmasını emretti.

  • Emir Ekonomi Bakanlığı’ndan geldi. Bakanlık Suudi Arabistan, BAE, Bahreyn ve Mısır kaynaklı ürünlerin kaldırılmasını istedi, müfettişler de emrin uygulanması için denetim yapacak.

  • Hükümet de Suudi süt ürünleri gibi ürünlerin üçüncü bir ülke üzerinden Katar’a girişini durdurmaya çalışıyor.

Bahreyn “umut kırıntısı” dahi görmüyor

  • Bahreyn Katar ve komşuları arasındaki diplomatik kavgada bir çözüm göremiyor. Bahreyn Dışişleri Bakanı Sheikh Khalid bin Ahmet al-Khalifa, Alsharq Alaswat gazetesine “Elimizdeki bilgilere göre şu an hiç umut kırıntısı yok ve yakın zamanda da olacak gibi görünmüyor” dedi.

  • Bahreyn Dışişleri Bakanı Katar'ı, Körfez Arap blokuyla uğraşmak yerine konuyu Batı müttefiklerine taşıyarak krizi uzatmakla suçladı.

  • Suudi ve BAE’li yetkililer Doha’nın dört ülkenin 14 maddelik talebini yerine getirmediğini söyledi.

Katar karşıtı lobi

  • 22 Mayıs’ta AP, Trump'un en büyük bağışçılarından biri ve Abu Dhabi'nin prensinin danışmanı olan George Nader'in ABD hükümetinin en yüksek seviyelerinde Suudi Arabistan ve BAE gündemini geliştirdiğini yazdı.

  • Amaç, her ne kadar Katar önemli askeri varlıkları evsahipliği yapan bir ABD müttefiki de olsa, Washington’u Katar’a baskı uygulamaya ikna etmekti. .

  • AP haberi yarım düzineden fazla kişiye ait yüzlerce sayfalık sızdırılmış elektronik posta yazışmalarına dayanıyordu.

Katar ekonomisi

  • Katar Ulusal Bankası, 16 Mayıs'ta, mali hesap açığı daralırken petrol fiyatlarındaki artışa paralel olarak ülkenin cari işlemler açığının dördüncü çeyrekte GSYH'ya oranla yüzde 6,4'e yükseldiğini açıkladı.

  • Ancak, mali hesap açıkta kaldı ama daha yüksek petrol fiyatlarına paralel olarak gelir arttıkça toparlanması bekleniyor.

  • 13 Mayıs'ta Özel Sektörün Teşvik ve Katılımına İlişkin Bakanlar Grubu üst düzey yetkilisi Khamis al Mohannadi, 2017 yılının aynı dönemine göre 2018 yılının ilk çeyreğinde Katar ürünlerinin satışlarının yüzde 300 arttığını söyledi.

  • Soruşturma: Katar'ın merkez bankası, 17 Mart'ta, ABD'den, BAE’ye ait bir bankanın ABD’deki yan kuruluşu hakkında, Katar riyalini zayıflatıp ekonomisine zarar vermeyi amaçlayan "sahte" döviz anlaşmalarına katıldığı iddiasıyla soruşturma yürütmesini istedi.  

Gıda güvenliği

  • 15 Mayıs’ta yerel medya Yunanistan’ın Katar'ın kendi kendine yeterlilik planlarını desteklemek için tarımsal teknoloji uzmanlığını paylaşacağını bildirdi.

  • Yunanistan-Katar İş Konseyi Başkanı Panagiotis Mihalos, Gulf Times röportajında “Katar hükümetinin gıda güvenliğine yönelik çabaları ve kendi kendine yeterliliğe ulaşmasına paralel olarak, umarım tüm bunların bir rol oynayabiliriz” dedi.

İnsan hakları

  • 13 Mayıs’ta Katar’ın Ulusal İnsan Hakları Komitesi (NCHR) Nawaf Talal Rashid’ib Suudi Arabistan yetkililerince tutuklanmasını kınadı.

  • Şikayete göre, Rashid'in ailesi Kuveyt'teyken onunla temas halindeydi ama 13 Mayıs'ta onunla bağlantıyı kaybettiler.

  • 2 Mayıs’ta da NCHR, Katar vatandaşı Mohsen Saleh Saadoun al-Karbi’nin, 21 Nisan’da Yemen’in Shahn sınırında ailesini ziyaret ederken suçlama yöneltilmeksizin tutuklamasını kınadı.

Ortak çabalar  

  • 10 Mayıs'ta, Çatışma Çözümünde Terörizm ve Arabuluculukla Mücadele Dışişleri Bakanı Özel Elçisi Mutlaq bin Majed el-Qahtani, Katar'ın "terörle mücadelede güçlü çaba gösterdiğini" vurguladı.

  • Kuveyt'te tüm KİK ülkelerinin ve ABD'nin katılımıyla düzenlenen bir toplantıda Katar'ın heyetine başkanlık eden El-Qahtani, ülkenin "ortak yıkıcı eylemleri koordine etmeyi" amaçlayan toplantıya aktif olarak katıldığını ve "bölgedeki terörle mücadele fonlarına karşı kapasite oluşturmada yardıma ihtiyaç duyan ülkelere destek sunduklarını" söyledi.

Katar petrolü

  • 8 Mayıs'ta Katar Petrol CEO'su Saad al-Kaabi, şirketin ablukaya rağmen üretimin genişlemesiyle birlikte ilerleyeceğini söyledi.

  • Qatar, yıllık 77 milyon tonluk üretimiyle küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) pazarında en etkili oyunculardan biri.

Trump’ın arabuluculuğu

  • 29 Nisan'da ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, Suudi Arabistan'a yaptığı ziyaret sırasında Körfez bölgesinde birlik çağrısında bulundu.

  • Pompeo'nun ziyaretinden önce ABD yetkilileri gazetecilere verdiği demeçte, ABD Dışişleri Bakanı’nın, Suudi Dışişleri Bakanı Adel el Jubeir'i, Veliaht Prens Muhammed bin Salman'ı ve Kral Salman'ı Körfez krizini Cumartesi ve Pazar günleri düzenlenen bir dizi toplantıda çözmeye çağırdı.

  • 11 Nisan'da yetkililer, Trump'ın Körfez Arap ülkeleri arasındaki birliği yeniden kurup ve İran'a karşı birleşik bir cephe oluşturmakla ilgilendiğini belirtti.

Katar Havayolları

  • Zararlar: 25 Nisan Çarşamba günü Qatar Airways (Katar Havayolları) CEO'su Akbar al-Baker gazetecilere verdiği demeçte, havayolu şirketinin bölgesel uyuşmazlık nedeniyle bu mali yılında "önemli" ölçüde zarara uğradığını söyledi.

  • 10 Nisan'da Qatar Airways, ABD’li özel havacılık şirketi olan JetSuite'de azınlık hissesini satın aldı.

  • 20 Şubat'ta İtalyan havayolu şirketi Meridiana, adını yeni hissedarı Qatar Airways'in desteğiyle Air Italy olarak değiştirdi. Havayolu, BAE destekli Alitalia'nın iflas başvurusunda bulunmasından dolayı, İtalya'nın amiral gemisi olmayı hedefliyor.

  • Ambargo uygulayan ülkeler hava sahalarını kullanmasını yasaklayarak Qatar Airways'i hedef aldılar, ancak alternatif rotalar buldu ve yeni uluslararası ortaklıklar ile seyahat ağını genişletti.

Suriye müdahalesi

  • 4 Nisan'da Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Adel el Jubeir, "Katar'ın Suriye'deki ABD askeri güçleri için ödeme yapması ve kendi askeri gücünü göndermesi gerektiğini, bu şekilde ABD'nin Katar'a karşı korumasını inkar edebileceğini” söyledi. Açıklama Trump’ın “ABD olmasa orada olamazlar, bir hafta bile dayanamazlardı. Biz onları koruyoruz. Artık adım atmaları gerekiyor, ödeme yapmaları gerekiyor” sözlerinin ardından yapıldı.

  • Nisan ayı başında Trump Suriye’den çekilme niyetini açıklamış “Suudi Arabistan bu kararımızla çok ilgilenmiş görünüyor… Biliyorsunuz, kalmamızı istiyorsanız ödeme yapmanız gerek” demişti.

Katar havasahası

  • Katar havasahası: 23 Nisan'da Katar'ın sivil havacılık otoritesi, BAE'nin, Katar askeri uçaklarının 22 Nisan'da BAE’ye ait bir sivil uçağı ele geçirdiği yönündeki iddialarını reddetti.

  • 28 Mart'ta Katar, BM Güvenlik Konseyi'ne bir Bahreyn savaş uçağı tarafından hava sahasının ihlal edildiğini iddia etti. Katar Aralık ayından bu yana BM’ye bu tür dört ihlal olduğunu bildirdi.

ABD - Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi (KİK) zirvesi

  • 23 Nisan'da Kuveyt Dışişleri Bakanı Khaled al-Jarallah, "Kuveyt ve Arap Körfezi ülkeleri krizi çözmeye kararlıydı" dedi, “Herkes süre uzadıkça bölünmenin derinleştiğinin farkında”.

  • Al-Jarallah şartların henüz KİKile ABD arasında bir zirve yapmak için henüz olgunlaşmadığını, zirvenin önümüzdeki Eylül ayında yapılabileceğini belirtti.

  • 3 Nisan’da Reuters, ABD’li yetkililerin planlanan zirvenin Eylül ayına ertelendiğini yazdı.

Al Jazeera

  • 22 Nisan'da Bahreyn Dışişleri Bakanı Khalid bin Ahmed Al-Khalifa, Al Jazeera’nin "ülkede karışıklığa neden olan yalan ve söylentiler yaymaktan" yargılanması çağrısını içeren "14. talebi" tweetledi.

  • Temmuz 2017'de Bahreyn ve diğer ambargocu ülkeler Al Jazeera Network’ünün'nün kapatılması da dahil olmak üzere Katar'a yönelik ablukayı kaldırmak için 13 maddelik bir talep listesi yayınlamıştı.

Körfez Kalkanı tatbikatı

  • 8 Nisan'da Katar Milli Savunma Bakanlığı, Suudi Arabistan'da düzenlenen "Körfez Kalkanı 1" askeri tatbikatına katılımını açıkladı.

  • Tatbikat, 21 Mart - 16 Nisan tarihleri arasında Suudi Arabistan'ın Ras Al Khair kasabasında, 25 diğer ülkenin kara, deniz ve hava kuvvetleri ile birlikte gerçekleştirildi.

Askeri üsler

  • Katar: 16 Nisan'da Türkiye Başbakan Yardımcısı Bekir Bozdağ, Körfez devletine resmi turunun bir parçası olarak Katar'daki bir Türk askeri üssünü ziyaret etti.

  • Bu yılın başında Katar Büyükelçisi, "Katar ile Türkiye arasında imzalanan anlaşma uyarınca, tüm kara, hava ve deniz kuvvetlerinin Katar'a konuşlandırılacağını" söyledi.

  • Katar, El Udeyd hava üssünde Amerikan, İngiliz ve Fransız kuvvetlerine de ev sahipliği yapıyor.

  • Bahreyn: 5 Nisan'da İngiltere, 1971'den beri Orta Doğu'daki ilk daimi deniz üssünü Bahreyn'de açtı.

  • Bu arada, Bahreyn ve Suudi liderliğindeki dört ülke Katar'dan bir Türk askeri üssünü de kapatmasını istiyor.

Arap zirvesi

  • 15 Nisan'da Katar, Katar’ın Arap Ligi'nin daimi elçisi Büyükelçi Saif bin Muqaddam al-Buainain'in Suudi Arabistan'ın Dhahran kentinde düzenlenen 29. Arap Ligi Zirvesi'nde Katar delegasyonuna başkanlık edeceğini açıkladı.

  • 9 Nisan'da Kahire'deki Arap Çalışma Konferansı'nın 45. oturumunda Katar'ı temsil etmek üzere resmi bir Katar delegasyonu da katılmıştı.

Trump’ın görüşmeleri

  • Reuters, 11 Nisan'da, Trump'ın 2 Nisan'da Kral Salman bin Abdulaziz Al Suud ile telefonda görüştüğünü ve Katar ile olan anlaşmazlığın sona ermesini talep ettiğini yazdı.

  • 10 Nisan'da Katar Emiri, Beyaz Saray’da Trump ile ABD ve Katar arasındaki "stratejik" ilişkiyi, Katar-Körfez krizi ve bölgedeki "terörizm" finansmanı konularını görüştü.

Dünya Kupası

  • 10 Nisan'da İngiltere'nin Katar Büyükelçisi Ajay Sharma, Katar tarafından 2017 yılında "Typhoon jetleri" nin "Dünya Kupasına hazır olacağını" doğruladı.

  • 23 Mart’ta Katar Başsavcısı Dr. Ali bin Fetais al-Marri, ambargocu ülkelerin ambargoyu kaldırma karşılığında Katar’dan Dünya Kupası’na evsahipliği yapma hakkından vazgeçmesini istediğini söyledi.

BAE lobisi

  • Wall Street Journal, 2 Nisan'da, ABD hükümetini Katar'a karşı çevirmek için lobi yapmak üzere BAE’nin İsrail'de kurulan bir şirketle anlaşma imzalandığını yazdı.

  • ABD özel danışmanı Robert Mueller şirketi araştırıyor.

  • 5 Mart'ta BBC'nin elde ettiği sızdırılmış e-postalara göre, BAE bağlantıları olan büyük bir Trump finansörü, Trump’ı, Katar'a karşı yapılan ablukayı desteklemediği için Dışişleri Bakanı Rex Tillerson'u görevden almaya ikna etmeye çalıştı.

Türkiye - Katar

  • Yatırım: 29 Mart'ta, Türkiye'nin Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı Doha'daki yeni ofisini açtı.

  • Türkiye'nin Doha Büyükelçisi Fikret Özer, "Bölgemizdeki iki önemli aktör olarak ülkelerimiz arasındaki genişleyen işbirliğinin giderek büyüyen bir önemi var" dedi.

  • Taşımacılık: 1 Şubat'ta Doha, Türkiye ve Katar İş Forumu'na Irak ve İran üzerinden ikili ticaret ve ulaşım kolaylığı sağlamak için ev sahipliği yaptı.

  • Gümrük ve Ticaret Bakanı Bülent Tüfenkci, "Ulaştırmayı kolaylaştıran ve iki ülke arasında Irak üzerinden transit geçiş sağlayan bir mekanizma oluşturmak istiyoruz" dedi.

  • Kasım ayında Erdoğan, Katar'ı Türkiye-Katar Yüksek Stratejik Komitesi’nin üçüncü toplantısına katılmak üzere ziyaret etti.

Ortak petrol sahası

  • Katar'ın haber ajansı 13 Mart Salı günü Katar ile BAE arasında ortak olan al Bunduq açık deniz petrol sahasının operasyonun sürmesi için Katar Petrolü ile imtiyaz sözleşmesi imzalandığını duyurdu.

  • Abu Dabi yakınlarındaki Al-Bunduq açık deniz petrol sahası 1965 yılında keşfedilmiş, 1975'te üretime başlamıştı.

https://www.aljazeera.com/news/2017/06/qatar-diplomatic-crisis-latest-updates-170605105550769.html