Salgında 1 milyon yazılımcı, 1 GB bedava internet

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın duyurduğu uzaktan eğitimle 1 milyon yazılımcı yetiştirme projesi tartışılırken, binlerce bilgisayar mühendisi ve yazılımcının işsiz olduğunu dile getiren Bilgisayar Mühendisleri Odası (BMO) projeyle yeni işsizler yaratılacağını öne sürdü.

Erdoğan geçen hafta telekonferansla gerçekleştirilen kabine toplantısı sonrasında 23 Nisan’dan itibaren dört günlük sokağa çıkma yasağı ilanıyla birlikte müjdelerinin de olduğunu duyurdu. Korona salgını nedeniyle uzaktan eğitim ve evden, ofisten, uzaktan çalışmanın öneminin ortaya çıktığını kaydeden Cumhurbaşkanı üç yılda 1 milyon yazılımcı yetiştirmeyi hedefleyen proje için gençleri hemen internet üzerinden başvuru yapmaya çağırdı.

Ayrıca Ramazan süresince herkese 1 GB bedava internet hediye edileceğini ifade eden Erdoğan’ın açıklamaları farklı tepkileri beraberinde getirdi. 

Birkaç yıl önce Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) ödül töreninde interneti “zehir” olarak nitelendiren Erdoğan, şu ifadeleri kullanmıştı:

“İnternet kafeler vardı, şimdi iş evlerde kurulur hale geldi. Artık internetler eve yerleşti. Zehir evin içine girmiş vaziyette. Bu tehlikeden kurtulmamız lazım. Bu çok ciddi bir uyuşturucu müptelalığı. Bu noktada çok ciddi adımlar atmamız gerekiyor. İki yaşında, hatta hatta daha geri, çocuk elindeki telefonla nasıl oynuyor, nasıl onun esiri oluyor. Duygular elimizdeki telefonun esiri haline gelmişse, bu bizim için çok ciddi bir tehdittir. Buna karşı tavrımızı almamız, buna karşı yeni nesilleri yetiştirmemiz lazım.”

Siyasi kulislerde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın herkese bedava internet ve 1 milyon yeni yazılımcı yetiştirme projesinin arkasında diğer damadı Selçuk Bayraktar’ın olduğu öne sürülüyor. Elektrik-Elektronik ve Bilişim Mühendisi olan Bayraktar, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kızı Sümeyye Erdoğan ile 2016 yılında evlenmişti. Robert Kolej ve İTÜ mezunu olan Selçuk Bayraktar, ABD’de MIT, Georgia Tech gibi önde gelen üniversitelerde yüksek teknoloji, insansız hava araçları, robot alanlarında birden fazla yüksek lisans ve doktora sahibi.  

Aile şirketi Baykar’ın üst yönetiminde yer alan Selçuk Bayraktar, yerli İHA ve SİHA’ların üretimi yanında robot teknolojileri alanında başarılı projelere imza atarken, son olarak korona salgınında kısa sürede yerli solunum cihazı tasarlayıp, Koç Holding şirketlerinden Arçelik ile ortaklaşa seri üretimini başardı.

1 milyon yazılımcı yetiştirme programının ayrıntılarını resmi sosyal medya hesabından paylaşan büyük damat Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak ise uzaktan eğitimin Bilgi Teknolojileri Kurumu (BTK) Akademi Eğitim Portalı üzerinden verileceğini kaydetti. 

Türkiye’de halen 140 bin yazılımcı olmasına karşılık yazılım sektöründe ara eleman ve yetişmiş insan gücünün yetersiz olduğunu vurgulayan Bakan Albayrak, söz konusu proje ile açığın kapatılacağını,  13 kategorideki 31 farklı eğitim programıyla üç yılda 1 milyon yazılımcı yetiştirileceğini kaydetti. Programı tamamlayacak genç yazılımcılar, oluşturulacak CV Havuzu üzerinden, ihtiyacı olan şirketlerle buluşturularak istihdam edilmeleri sağlanacak.

Ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Bakan Albayrak’ın iddialı açıklamalarına BMO’dan itiraz geldi. BMO, “Meslek Alanımızdaki Sorunları Artıracak Siyasi Projelere Karşıyız!” başlıklı yazılı açıklamasında, uzaktan eğitimle yazılımcı yetiştirmenin yanlış bir yöntem olduğu öne sürerek şu eleştirileri dile getirdi:

“İŞKUR verilerine göre 3005 bilgisayar mühendisi, 516 yazılım mühendisi ve 68 bilişim sistemleri mühendisi olmak üzere toplam 3589 mühendis işsizdir. Yazılım mühendisliği bölümlerinin sayısının az olmasına karşın, işsiz sayısının fazla olması da çarpıcıdır. Bu mesleklerdeki iş açığı ise İŞKUR verilerine göre toplam 900’dür. 

Yeni mezun meslektaşlarımız iş bulmakta büyük zorluklar çekmektedir. BMO üyeleri arasında 2-3 yıldır işsiz olanlar vardır. Bir yandan bilgisayar ve yazılım mühendisliği bölümlerinden mezun binlerce genç iş bulamazken, diğer yandan ekonomik bunalımın etkisiyle işsiz kalan meslektaş sayımız hızla artmaktadır.”

Gündeme getirilen projeyle sorunların siyasi yaklaşımla örtülmeye çalışıldığını öne süren BMO, kamu kaynaklarının 1 milyon yeni işsiz yazılımcı yetiştirmek yerine mesleki sorunların çözülmesi, istihdam alanları açılmasında kullanılmasını istedi. 

CHP Bilgi Teknolojilerinden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Onursal Adıgüzel ise iktidarı “hayal satmakla” suçladı. “1 milyon hedefine ulaşsanız dahi, sektör mevcut haliyle bu kişilere istihdam yaratabilecek kapasiteye sahip değil. Üç yıl sonra 1 milyon işsiz yazılımcıyla karşı karşıya kalmayacağımızın garantisi yok” diyen Adıgüzel, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın verilerine göre, Türkiye’de profesyonel yazılım geliştirici sayısının 2018 yılında 140 bin civarında olduğu tahmin edilmektedir. Bu sayı Almanya ve İngiltere’de yaklaşık 850 bin, Fransa’da 500 bin, Rusya’da 400 bin, Polonya’da 250 bin, Ukrayna’da ise 200 bin civarındadır. Yani gelişmiş ülkelerde dahi sayı halen 1 milyona ulaşmış değil. 

Özellikle son dönemde artan siyasi baskılar sonucunda dijital özgürlüklerde yaşanan daralma ile birlikte altyapı ve yatırım eksiklikleri, yüksek vasıflı iş gücünün ülkeden göç etmesiyle sonuçlanmıştır. Yaşanan beyin göçünün önüne geçilebilmesi adına, başta güvencesiz çalışma olmak üzere, çalışanların çalışma koşullarını iyileştirecek adımların ivedilikle atılması gerekmektedir. Hatırlanacağı üzere yazılım pazarını büyütmek, ihracatı ve sektörün istihdamını artırmak amacıyla Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan belgede, dört hedef başlığı altında 28 eylem planı ortaya konmuştu. Bu eylem planlarından kaçı hayata geçirildi?”

Öte yandan Yazılım Sanayicileri Derneği (YASAD) Başkanı Gönül Kamacı proje için Cumhurbaşkanı Erdoğan’a teşekkür etti. YASAD Başkanı;  “Minnettar kaldığımızı paylaşmak isteriz. Bu, Türk yazılım sanayi için bir milat ve geleceğimizi teknoloji kalkanı ile inşa etme yolunda büyük bir atılımdır.” dedi. 

Ancak 18 Mart’ta salgının ekonomik hasarına karşı açıklanan Ekonomik İstikrar Kalkanı Programı’nda, 5 milyar TL büyüklüğündeki sektöre yönelik bir desteğin yer almadığına dikkat çeken Kamalı, şöyle konuştu:

“Büyük çoğunluğu 50 çalışanın altında olan yazılım şirketlerimiz maliyetlerini karşılayamadığı için eleman çıkarma riski ile karşı karşıya. Üyelerimizin yüzde 50’si ya tamamen ya da kısmen şirketini, işyerini kapattı. Bunun için daha önce turizm gibi bazı sektörler için özel olarak verilen desteklerin yazılım için de verilmesi gerekir. Çünkü sektörümüzde büyüme potansiyeli çok yüksek olan ancak yeterli sermaye birikimine sahip olmadığı için bir türlü atılım gerçekleştiremeyen çok sayıda şirket var. Eğer yazılımda, önümüzdeki engeller ortadan kaldırılır ve desteklenirse, Türkiye ilk olarak bölgesinin ardından da çok geniş bir coğrafyanın yazılım merkezi olabilir.”

Daha iki hafta önce internet ve sosyal medya platformlarına kısıtlama ve yasak getirmeyi, kullanıcıların kişisel bilgilerinin BTK’ye bildirilmesi zorunluluğunu hayata geçirerek 1 milyon TL’ye varan ağır para cezaları uygulamayı hedefleyen iktidar, ortaya çıkan tepkiler üzerine, bu maddeleri Torba Yasa teklifinden son anda çıkartmıştı. Ancak muhalefet, iktidarın ilk fırsatta bu düzenlemeleri yeniden meclise getirip yasalaştırmaya çalışacağına inanıyor. Kısa süre önceye kadar interneti “evlerdeki zehir” olarak nitelendiren Cumhurbaşkanının, evlere bedava maske ve kolonyadan sonra şimdi de bedava internet dağıtma kararının ardından neyin çıkacağı ise merak ediliyor.


© Ahval Türkçe

Bu makale yazarın görüşlerini yansıtır. Ahval’in yayın politikası ve editoryal bakış açısı ile her zaman uyumlu olmak zorunda değildir.