Ara 16 2017

NY Times: Trump’un kafası, Kudüs'ün hali karışık

Ortadoğu’daki gelişmelerin genel olarak dünyanın kafasını karıştırdığı bir gerçek, fakat buna kaygan zeminlerin üzerinde oluşturulan ittifaklar, kimin hangi toprağa neden sahip olma ve yönetme hakkını muhafaza ettiği gibi faktörleri de ekleyince zihinsel bir labirent oluşabiliyor.

ABD Başkanı Donald Trump bu kafa karışıklığına hiç yardımcı olmuyor. New York Times’a göre olmadı ve olmayacak gibi de görünüyor. ‘’Donald Trump’un Kudüs konusunda kafası karışık görünüyor’’ başlıklı yorum yazısında NY Times Trump’un son dönemde verdiği kararlar ve bunlarla baş etmeye çalışan ABD yönetimi inceleniyor.

Hepimizin takip ettiği Aralık 6 tarihli Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanıyan Trump açıklaması bu konudaki 70 yıllık Amerikan tarafsızlığını bir kenara atıp Filistinlileri çileden çıkarmayı başardı. Sonra, bu hafta ABD Dışişleri Bakanı Rex Tillerson ABD büyükelçiliğinin 2020 yılına kadar Tel Aviv’den Kudüs’e taşınmayacağını belirtti. Hatta ''Bu öyle hemen olacak bir şey değil. Muhtemelen üç yıldan evvel olmaz, bu hedef bile fazlasıyla hırslı olur'' ifadesini kullandı. Peki bu kadar gürültülü bir açıklamadan sonra bu erteleme niye? Büyük ihtimalle Trump tarafından iyi düşünülmeden verilmiş bir politik jestin farkında olan ‘daha ferasetli’ yönetim üyeleri Filistinlileri yatıştırmak için böyle bir karar aldılar.

Evet, Trump’un kararını açıklamasıyla birlikte Ortadoğu’da patlak veren gösteriler, 50’ye yakın liderin İstanbul’da İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) çatısı altında olağanüstü toplanması, çoğu Birleşmiş Milletler liderlerin Trump’un önderliğindeki bu açıklamayı reddetmiş olması gibi tepkiler pek bir işe yaramamışa benziyor zira Cuma günü İsrail askerleri Gazze ve Batı Şeria’da devam eden gösterilerde dört Filistinliyi öldürüp 300’den fazla Filistinliyi yaraladı.

 

Filistin

Bütün bu olanlar uygulamada değişime sebebiyet vermeyecek bir kararın açıklamasından kaynaklanıyor. ABD Başkan Yardımcısı Mike Pence önümüzdeki hafta İsrail yolcusu fakat Filistin liderleri kendisiyle görüşmek istemediklerini bildirdiler.

İsrail hükümeti 1948’den beri Batı Kudüs’te ve ABD -- dünyadaki bir çok ülke gibi -- şimdiye kadar, Filistin ve İsrail arasında bir barış sözleşmesini bekleyerek Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanımadı.

Trump yönetimi hızını alamamış olacak ki, geçtiğimiz Cuma yok yere Filistinlileri yeniden kızdıracak bir açıklamada bulundu. Beyaz Saray yetkilileri, Kudüs’ün İsrail’in 1967 öncesi hudutlarının dışında kalan ve Mescid-i Aksa’nın alanı içinde kalan Ağlama Duvarı’nın İsrail’in bir parçası olarak kabul edilmesi beklentilerini dile getirdiler.

ABD yeniden Filistinlileri sinirlendirecek bir konuda İsrail’in tarafında olduğun beyan etmiş oldu.

Trump böyleyken Filistin yönetimi ve Avrupa liderleri ne yapabilir? New York Times’a göre Filistinli liderlerin ilk görevi şiddetti önlemek. Eğer Filistinli ve Arupalı liderler iki devlet çözümünü masada tutmak istiyorlarsa, Doğu Kudüs’teki Filistin başkenti ile Kudüs’ün geleceğine ilişkin kararı müzakere yoluyla aramanın önemini anlamalılar.

Pek ya Trump? O da en azından ABD büyükelçiliğinin taşındığı zaman Batı Kudüs’te olacağını belirtip, ABD’nin -- bir barış anlaşmasının parçası olarak -- Doğu Kudüs’ü Filistin’in başkenti olarak tanımak istediğini ifade edebilir.