Libyalı taraflar yeni bir sayfa için Fas’ta görüşmelere başladı

Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi ile Trablus merkezli Başkanlık Konseyi’ni temsil eden iki Libya delegasyonu ABD sponorluğunda Fas'ın Buznika kasabasında görüşmelere başladı. Görüşmelerin Libya'da yeni bir geçiş dönemine zemin hazırlaması bekleniyor.

Siyasi kaynaklar The Arab Weekly'ye yaptıkları açıklamalarda, uluslararası desteğe sahip Buuznika görüşmelerinde, Berlin Konferansı sırasında varılan anlaşmalar çerçevesinde bir takım tartışmalı meselelerin ele alınacağını ve nihayetinde mevcut krizi ve Libya halkının sıkıntılarını sona erdirecek bir yol haritası belirleneceğini ifade ediyor. 

Fas Dışişleri Bakanı Nasırr Buurita, görüşmelerin açılış oturumunda, Buuznika'da yapılan Libya diyaloğunun "Libya krizini sona erdiren anlaşmalar için bir başlangıç ​​olabileceğini" söyledi.

Libya Parlamentosu Başkanı Akile Salih ve Başkanlık Konseyi Başkanı Halit el Mişri, geçtiğimiz Temmuz ayı sonunda Fas'tan gelen resmi davetle Rabat'ı ziyaret ettiler ancak görüşmediler. Bunun yerine, birkaç Faslı üst düzey yetkiliyle ayrı toplantılar yaptılar.

Birleşmiş Milletler himayesinde siyasi sürecin harekete geçirilmesine yönelik istişarelere ayrılan bu ilk tur Libya-Libya görüşmeleri, gerçekleştirilen yoğun siyasi ve diplomatik adımları takiben ilan edilen ateşkesten sonra gelmişti. 

Görüşmeler, 2015 yılında Sahirat Anlaşması’nın imzalandığı Sahirat’taki Palais des Congrès'de değil, Fas'ın başkenti Rabat'ın güneyinde Atlantik kıyısında yer alan Buznika kasabasında gerçekleşiyor. 

Libya kaynakları iki gün sürecek görüşmelerin Fas Kralı VI. Muhammed'in himayesinde Libya krizine siyasi bir çözüm bulmayı amaçladığını belirtiyor. 

Bu görüşmelerden çıkacak yol haritasının, Libya anayasasında belirtilen hükümlere göre cumhurbaşkanlığı ve milletvekili seçim tarihlerini belirlemesi ve geçiş aşamasının geri kalanını yönetecek mekanizmalar geliştirmesi, buna ek olarak önümüzdeki hafta Cenevre'de yapılması planlanan Libya-Libya görüşmelerinde ele alınacak güvenlik ve ekonomik krizin ele alınmasına yönelik bir plan taslağı hazırlanması öngörülüyor. 

Libya'da Birleşmiş Milletler Libya Özel Temsilci Vekili Stephanie Williams'ın da katıldığı bu görüşmelerin yarattığı olumlu havaya rağmen, Libya'daki tartışmalara hala farklı görüşler ve tepkiler geliyor. Genel olarak, görüşmeler, sadece "ganimetleri paylaşmak ve makamları dağıtmak" gibi konularla sınırlı kalacağına dair endişelerin ortasında ihtiyatla karşılanıyor. 

El-Cafara'dan Libya temsilcisi İsmail el-Şerif, bu görüşmeleri ve danışmaları memnuniyetle karşılıyor. The Arab Weekly'ye telefonda konuşan el Şerif, "Genel olarak, siyasi partilerin endişelerini giderecek ve güven inşa edecek her Libya-Libya toplantısını destekliyoruz" diyor ve ekliyor: 

“Bu görüşme ve istişarelerin genel çerçevesinin, “güven tohumlarının ekilmesini sağlayabilecek ve böylelikle devam eden çatışmalardan kaynaklanan derin yaraların iyileşmesine katkıda bulunabilecek bir yatıştırma aşamasına zemin hazırlamak için Libyalı taraflar arasındaki boşluğu kapatmak olduğunu düşünüyorum. Bu görüşmelerin, makamların dağıtımı yoluyla ganimeti paylaşmak değil, acıları hafifletmeye odaklanılacağını umuyorum."

Daha önce, görüşmelerde, bir başkan ve iki başkan yardımcısından oluşan yeni bir başkanlık konseyinin oluşturulması, egemen kurumların başına geçecek kişilerin belirlenmesi ve üç Libya bölgesinin gerçekliğini dikkate alan bölgesel kotalar temelinde yeni bir hükümetin kurulması üzerinde durulacağı açıklanmıştı. 

The Arab Weekly'nin temas kurduğu birkaç parlamentere göre, bu mekanizmalar, Tobruk'taki parlamentoyu ve Başkanlık Konseyi’ni beş yıldan az olmayan bir geçiş dönemi boyunca Libya'daki tek meşru temsilci olarak tutacak ve bunlar bölgesel ilişkilere dayalı olarak kilit hükümet ve devlet kurumlarının yönetiminden sorumlu olacak. 

Bu pozisyonlar arasında İdari Kontrol Makamı, Denetim Bürosu, Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu, Libya Merkez Bankası Başkanı, Başsavcı, Yüksek Mahkeme, Seçim Komisyonu ve diğer güvenlik ve askeri pozisyonları, özellikle Genelkurmay Başkanı ve Genel İstihbarat Servisleri bulunuyor. 

Libya Parlamentosu’nun El Cafara’yı temsil eden diğer bir üyesi Ibtisam al-Ribai de, Buznika görüşmelerinin siyasi çıkmazın kırılmasına bir başlangıç ​​teşkil edebileceğini düşünüyor ve iyi planlanmasa bile “genel olarak diyalog için bir fırsat olduğunu belirtiyor, çünkü her diyalog kapısı kapatıldıkça ülkenin bir savaş ve şiddet döneminden geçtiğini ve insanların bunun bedelini ödediğini ifade ediyor.

Al-Ribai, "ister Fas ister Cenevre'de olsun, tüm müzakerelerin bir hükümet oluşumuna ve makamların paylaşılmasına odaklandığını" vurgulayarak, Libya'da ideal bir çözüm için tek çömünün birleşik bir hükümet aşamasına geçmek olduğunu ifade ediyor. 

Temkinli yorumların yanı sıra Fas'taki görüşmelere karşı çıkanlar da bulunuyor. Örneğin milletvekili Ali Al-Takbali, Parlamento ile İslamcıları temsil eden Başkanlık Konseyi arasında siyasi bir diyalogu reddettiğini, çünkü bunun bir felaket getireceğine inandığını belirtiyor. 

Al-Takbali, bu görüşmelere katılan parlamento üyelerinin "Müslüman Kardeşler ve liderleri Halit el-Mişri'nin ikiyüzlülüğüyle başa çıkamayacaklarını" değerlendiriyor. 

Bazı siyasi çevreler ise, bu görüşmeler sırasında, çatışmanın dengelerini değiştiren ve krizi uzatan “Libya'daki yıkıcı Türk rolü”nün görmezden gelineceği korkusunu da gizlemiyor.


Yazının The Arab Weekly'de yayımlanan İngilizce orijinal versiyonuna buradan ulaşabilirsiniz.

Bu makale yazarın görüşlerini yansıtır. Ahval’in yayın politikası ve editoryal bakış açısı ile her zaman uyumlu olmak zorunda değildir.