Ağu 06 2019

İktidarın 'toplumsal belleği' sildirme çabasında Bianet'in haberleri ne anlama geliyor?

Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimliği'nin, aralarında Bianet'in 200 bini aşkın yazı ve haberden oluşan tüm içeriği de dahil, 15 haber sitesi ve HDP İstanbul Milletvekili Oya Ersoy'un Twitter hesabının yanısıra 135 Twitter, Facebook, Instagram, Pinterest, YouTube adresine erişim engeli kararı almasının yankıları sürüyor. 

İçişleri Bakanlığı Jandarma Genel Komutanlığı'nın talebi ile mahkeme tarafından alınan içerik engelleme ve sansür kararı, Bianet'in Türkiye medyasında gördüğü işlev bağlamında ele alındığında daha derin ve kapsamlı bir amacı da gün yüzüne çıkarıyor.

2000 yılından bu yana yayın hayatını sürdüren Bianet, günlük haber akışı aktarımının bir parçası olmasının yanısıra, Barış Akademisyenleri davalarının, on binlerce kişinin işten atılmasına neden olan Kanun Hükmünde Kararnameler (KHK) ile ilgili süreçlerin ve toplumsal bellekte önemli yer tutan çok sayıda hukuksuzluğun, görevi kötüye kullanmanın, toplumsal vicdanda yara açan iktidar eylemlerinin kronolojik çetelesini tutması ile de Türkiye medyasında ayrı bir yere sahip. 

Bu nedenle de, Bianet'in haberlerine erişim engeli getirilmesi, iktidarın hukuksuz eylem ve söylemlerinin toplumsal bellekten silinmesi amacını yansıtan daha kapsamlı bir çabaya da işaret ediyor. 

Mahkeme, erişim engeli ile ilgili kararında, "...5651 sayılı kanunun 8/A maddesinin birinci fıkrasında "Yaşam hakkı ile kişilerin can ve mal güvenliğinin korunması, millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması suç işlenmesinin önlenmesi veya genel sağlığın korunması sebeplerinden bir veya bir kaçma bağlı olarak hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, Cumhurbaşkanlığı veya millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi veya genel sağlığın korunması ile ilgili bakanlıkların talebi üzerine Başkan tarafından internet ortamında yer alan yayınla ilgili olarak içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararı verilebilir. Karar, Başkan tarafmdan derhâl erişim sağlayıcılara ve ilgili içerik ve yer sağlayıcılara bildirilir. İçerik çıkartılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının gereği, derhâl ve en geç kararın bildirilmesi anından itibaren dört saat içinde yerine getirilir." şeklinde belirtildiği görülmekle talebin kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. ..." gerekçesini öne sürdü. 

Bianet de, 200 bini aşkın içeriğine getirilen engel ile ilgili, "IPS İletişim Vakfı bünyesinde yayın yapan Bianet sadece bir haber ortamı değil. Toplumsal cinsiyet, barış gazeteciliği perspektifiyle hak odaklı habercilik çizgisnin yaygınlaşması için habercilik atölyeleri düzenliyor, erkek şiddeti  çetelesi ve medya gözlem raporlarıyla  ifade özgürlüğü ihlallerini kayıt altına alıyor" satırlarıyla, unutturulmak ve yok edilmek istenen toplumsal belleğe dikkat çekiyor. 

Bianet aynı zamanda Kürtçe ve İngilizce de yayın yapıyor. Kadın-LGBTİ, çocuk gibi konularda fikri takip esasına dayalı haberleri ile toplumsal hafızaya katkı sunan Bianet'in önemli içeriklerinin bazıları şöyle:

2015-2016 yılları arasındaki hendek savaşları sırasında barış çağrısı yaptıkları için binden fazla Barış Akademisyeninin görevine son verilmesi, gözaltına alınması ve bazılarının tutuklanması sürecini kronolojik bir şekilde takip eden Bianet, yargılamaları ve bu yargılama süreçlerindeki savunmaları, ifadeleri veren neredeyse tek haber mecrası.

Kimi yargılamalar ve tutukluluklar yargıya duyulan güven açısından 'utanç' olarak kayıtlara geçerken, geçtiğimiz günlerde serbest bırakılan Prof. Füsun Üstünel örneği, tüm bu süreç içindeki en dikkat çekici davalardan biri oldu.

Barış Akademisyenleri ile ilgili yargılamalar, gözaltılar, tutukluluklar ve üniversitelerden atılma haberleri, aşağıdaki link altında tasnifleniyor:

https://bianet.org/konu/baris-icin-akademisyenler

Anayasa Mahkemesi, kısa bir süre önce, 'Bu suça ortak olmayacağız' başlıklı bildiriyi imzaladıkları için cezalandırılan 10 Barış Akademisyeni hakkında hak ihlali kararı vermişti.

Akademisyenleri hedef alan hak ihlallerinin yanısıra, Bianet kadına şiddet, kadın cinayeti gibi toplumun kanayan yaralarından biri olan alanda da önemli haber ve çalışmalara imza atmaya devam ediyor.

Yine toplumun tabu konularından LGBTİ haklarının gündeme getirilmesinde ve LGBTİ bireylerin karşılaştıkları haksızlıkların topluma anlatılmasında Bianet önemli bir yere sahip.

Kadın ve LGBTİ haberlerini de kategorik olarak sınıflandıran Bianet'in bu konudaki tüm haberlerine aşağıdaki linkten ulaşılabiliyor: (Ancak engelleme kararının yürürlüğe girmesinin ardından tüm bu kategoriler de erişim dışı olacak)

https://m.bianet.org/kadin

Çok sayıda kadına şiddet olayı ve kadın cinayeti, Bianet'in ısrarla gündeme getirdiği haberlerle kamuoyunun gündeminde üst sıralara çıkarak, şiddet gören mağdurlar ve öldürülen kadınların yakınlarının haklarını aramasında bir kaldıraç görevi gördü. 

Bianet aynı zamanda, AKP iktidarı tarafından kadına biçilen role yönelik eleştirilerin de kendine sıkça yer bulabildiği bir platform olarak da öne çıkıyor.

"Kadınlar Erdoğan'ın Köşk Kadrosu'nda Yer Alamıyor" tarzı haber ve içeriklerin, iktidarda yaratmış olabileceği tedirginlik ve rahatsızlık da kayıtlara geçmeyi hak ediyor. Haberde, "Erdoğan'ın Çankaya'da beraber çalışacağı ekiple bakanlıklara yapılan atamalarda hiç kadın olmamasını değerlendiren KA.DER'den Karahanoğlu "Erkek egemenlik atamada da seçimde de sürüyor" yorumu hayli önemli. 

Bianet'in toplumun en çok ihmal edilen kesimlerinden çocuk haklarına yönelik yayınları da ayrı bir parantez açılacak konular arasında.

https://m.bianet.org/cocuk kategorisi altında Bianet, çocuk işçilikten, imam nezaretinde göle götürülen ve boğularak hayatını yitiren dört çocuğa kadar, çocuk haklarını ilgilendiren hemen tüm haberlerde yine kronolojik bir bellek oluşturmasıyla dikkat çekiyor.

"Asker kurşunuyla Ölen 14 Yaşındaki Ekinci’nin Kuzeni Yaşananları Anlattı" türü haberlerin yaratmış olabileceği 'rahatsızlık' "Askerlerin açtığı ateş sonucu yaşamını yitiren 14 yaşındaki Vedat Ekinci'nin kuzeni H.E. bianet’e 'Köylü olduğumuzu biliyorlardı. Ambulans çağırmadılar' dedi" sözleriyle, toplumun gerçekle yüzleşmesini sağlamak gibi önemli bir işlevle ters düşmüş görünüyor.

Bianet'i diğer pek çok haber sitesinden ayıran bir diğer özellik de, iktidarın 'kırmızı çizgisi' Kürtlere yönelik yayınları. 

Haber değeri taşıyan toplumsal sorunların neredeyse tamamı Kürtçe'ye çevriliyor ve Bianet'te yayımlanıyor.

https://m.bianet.org/kurdi kategorisi bu bağlamda, propagandadan uzak ve doğru habere erişim için Kürtler'in de dikkatle izlediği bir site özelliğinde.

Benzer şekilde İngilizce de yayın yapan Bianet, bu yönüyle uluslararası kamuoyunun Türkiye'ye dair haber almak istediğinde başvurduğu güvenilir bir kaynak olarak ön plana çıkıyor. 

https://m.bianet.org/english başlığı altında, özellikle Türkiye'deki hak ve hukuk ihlalleri dünya kamuoyunun gündeminde kendine yer buluyor.

Ancak Bianet'in içerikleri sadece bunlarla da sınırlı değil. 15 Temmuz darbe girişiminden bu yana AKP iktidarının imza attığı pek çok hukuksuz uygulamanın en derli toplu çetelesine ulaşmak da yine bu haber platformu üzerinden mümkün olurken, engelleme kararı toplumla-doğru habere ulaşma arasındaki bağın zayıflatılmasında önemli bir merhaleye işaret ediyor. 

Engel kararına tepkiler de gelmeye devam ediyor. Ahval Genel Yayın Yönetmeni Yavuz Baydar 'toplu karartma'yı şu sözlerle değerlendirdi:

Son olarak kendisi de yargılanan CHP İstanbul İl Başkanı Canan Kaftancıoğlu, Twitter hesabından, "Şaşırdık mı? Şaşırmamak kanıksamak anlamına gelmesin ama. Kabul edilemez" paylaşımında bulundu.

Bianet'e çalışmaları ile katkı sunan isimlerden RSF Türkiye Temsilcisi Erol Önderoğlu da, "Ankara 3. Sulh Ceza Hakimliği’nin, “Milli güvenlik” iddiasıyla @bianet_org haber sitesinin erişime kapatılmasına dair aldığı karar, özgür haberciliği hedef alan son derece keyfi ve tehlikelidir. BTK’dan 16 Temmuz’da alınan kararı uygulamamaya çağırıyoruz" paylaşımında bulundu.

CHP İstanbul Milletvekili Sezgin Tanrıkulu da tepkisini şu satırlarla ifade etti:

"19 yıl boyunca haberciliğine ayrım gözetmeksizin devam etmiş, Türkiye’de Internet haberciliğinin temel taşlarından #bianet hakkında Ankara 3. Sulh Ceza Hakimliği’nin aldığı engelleme kararı tam anlamıyla bir hukuk skandalıdır."

O tepkilerden bazıları şöyle: