NATO'daki kritik Biden-Erdoğan zirvesinden uzlaşı çıkmadı, temenniler sıralandı

Kuzey Atlantik İttifakı (NATO) üyesi 30 ülkenin devlet ve hükümet başkanlarını bir araya getiren 28. NATO zirvesi, NATO'nun Brüksel’deki karargâhında başladı.

Erdoğan, NATO Zirvesi için gittiği Brüksel'de Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İngiltere Başbakanı Boris Johnson ve Almanya Başbakanı Angela Merkel ile bir araya geldi. 

NATO Zirvesi kapsamında ABD Başkanı Joe Biden ile Erdoğan ikili bir görüşme gerçekleştirdi.

İki liderin saat 19.00'da başlayan görüşmesi basına kapalı olarak gerçekleşti. Kritik görüşme 48 dakika sürdü.

İki liderin baş başa görüşmesinin ardından gerçekleşen Türkiye ve ABD heyetleri arasındaki görüşme sona erdi.

Görüşmeyle ilgili ilk yorum ABD Başkanı Biden'dan geldi. Biden, "Erdoğan ile çok iyi bir görüşme gerçekleştirdik"  dedi.

Biden'la gerçekleşen görüşme sonrası Erdoğan açıklama yaptı.

Erdoğan, "Biden'la kapsamlı görüş alışverişinde bulunduk. Son derece yararlı faydalı bir görüşme oldu.

İki müttefike ve stratejik ortağa yakışır şekilde, doğrudan diyalog kanallarını, etkin ve düzenli şekilde kullanma konusunda mutabık kaldık.

Türkiye-ABD ilişkilerinde çözülemeyecek hiçbir mesele olmadığını, iş birliği alanlarımızın sorun başlıklarından daha geniş ve zengin görünüm sergilediğini düşünüyoruz" ifadelerini kullandı.

Erdoğan'ın açıklamaları şöyle:

"Yaptığımız görüşmelerin tüm insanlık için hayırlara vesile olmasını diliyorum.

Köklü değişimlerin yaşandığı bir dönemden geçiyoruz. Bölgesel aktörlerin karar alma süreçlerindeki etkisi ve ağırlığı günden güne artıyor.

Koronavirüs salgını küresel sistemdeki açıkları gözler önüne sermiştir. Hepimiz güvende olana kadar hiçbirimizin güvende olamayacağı gerçeğiyle bir kez daha yüzleşiyoruz.

Dönem sorumluluktan kaçma değil elinin taşın altına koyma dönemidir. Akdeniz'den Karadeniz'e NATO'nun ittifakına ihtiyaç duyulan her yerde NATO görev almalıdır.

Üzülerek bir hususun altını çizmek istiyorum; terör meselesinde örgütler arasında ayrım yapan, iyi terörist-kötü terörist sınıflamasına giden çarpık anlayış, mevcudiyetini ne yazık ki koruyor. Böyle ikircikli bir tavrın terörü yok edemeyeceği, bilakis terör örgütlerine cesaret vereceği açıktır.

Türkiye DEAŞ belasına karşı göğüs göğüse mücadele etmiş tek NATO müttefikidir. Sınır ötesi operasyonlarımız sayesinde, 8 bin 200 kilometrekareden fazla alanı terörden arındırdık.

İdlib'e yönelik son dönemde artan terör saldırıları bölgeyi kaosa sürüklemeyi amaçlamaktadır.

Görüşmelerimizde YPG/PKK'ya verilen desteğin sonlandırılmasını açıkça dile getirdik.

Ülkemiz Suriye mahreçli düzensiz göç yükünü tek başına göğüslemek zorunda kalmıştır. Türkiye'ye verilen taahhütlerin çoğu yerine getirilmemiştir.

Tüm müttefiklerimiz sığ siyaseti bırakıp tam bir işbirliği yapmalıdır.

Sayın Biden'la kapsamlı bir görüşme yaptık. Biden'la hem sorunları hem de ortak konuları yapıcı bir şekilde ele aldık. Son derece yararlı ve samimi bir görüşme oldu.

İki müttefike ve stratejik ortağa yakışır şekilde, doğrudan diyalog kanallarını, etkin ve düzenli şekilde kullanma konusunda mutabık kaldık.

Türkiye-ABD ilişkilerinde çözülemeyecek hiçbir mesele olmadığını, iş birliği alanlarımızın sorun başlıklarından daha geniş ve zengin görünüm sergilediğini düşünüyoruz.

Afganistan konusundaki düşüncelerimizi çok açık olarak Sayın Biden'a ifade ettim. Afganistan'da Pakistan'ı ve Macaristan'ı yanımıza alma düşüncemizi kendilerine söyledik. Şu an itibariyle bir mutabakat söz konusu."

Daha sonra gazetecilerin sorularını yanıtlayan Erdoğan, Afganistan konusunda "Afganistan'dan çıkmamız istenmiyorsa, diplomatik, lojistik, mali konularda ABD'nin bize vereceği destek büyük önem arz ediyor" dedi.

S-400 krizi konusunda ise Erdoğan "S-400 konusunda önceki düşüncemizi aynen ilettim sayın Biden'a. Aynı şekilde F-35 konusunu da ilettim" ifadelerini kullandı.

Oturum başlamadan önce ülke liderleri NATO aile fotoğrafı için bir araya geldi.

Aile fotoğrafında Erdoğan, Johnson ile Joe Biden arasında yer aldı.

ABD Başkanı seçildikten sonra ilk kez ülkesinin müttefikleriyle bir araya gelen Biden, Avrupa'nın, ABD'nin müttefiklerinin yanında olduğunu ilmesini istediğini söyledi. 

1949'da Washington'da imzalanan ve NATO'yu kuran Kuzey Atlantik Antlaşması'nın 5. maddesinde tarif edilen ortak savunmayı "kutsal bir görev" olarak nitelendirdi. 

Bu madde, NATO'ya üyesi herhangi bir ülkeye saldırının, tüm NATO üyesi ülkelere yapılmış sayıldığını kayda geçiriyor.

Erdoğan, NATO liderler zirvesinin Brüksel Forumu'nun "İstikrara Katkı" başlıklı oturumunda video mesaj yoluyla konuştu. Erdoğan, konuşmasında NATO müttefiklerini Türkiye'nin terörle mücadelesine yeterince destek vermemekle suçladı.

Erdoğan şöyle dedi: 

"Türkiye, NATO başta olmak üzere ilgili tüm uluslararası platformlarda terörle mücadelede ilk safta yer almaktadır. PKK/PYD'den DEAŞ ve FETÖ'ye kadar birçok terör örgütüyle sınırlarımız içinde ve dışında yoğun bir mücadelenin içindeyiz. Terörün her türlüsüne karşı yürüttüğümüz mücadelede maalesef müttefik ve ortaklarımızdan beklediğimiz destek ve dayanışmayı göremedik. Suriye, Irak ve Türkiye'de eli masumların kanına bulaşmış terör örgütü elebaşlarının meşru bir aktör gibi en üst seviyede muhatap alındığına, desteklendiğine şahit olduk. Unutulmamalıdır ki Türkiye'nin sınırları aynı zamanda NATO'nun sınırlarıdır."

Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu açıdan Türkiye'nin "transatlantik coğrafyasının güvenlik ve istikrarının temini için de önemli bir sorumluluk" üstlendiğini ifade etti.

Erdoğan Yunanistan'a ise bu kez sıcak mesajlar verdi, "Komşumuz ve müttefikimiz Yunanistan'la aramızdaki diyalog kanallarının canlandırılmasının, ikili meselelerin çözümünün yanında bölgemizin istikrar ve refahına da hizmet ettiğine inanıyorum" ifadelerini kullandı.

Amerika'nın Sesi'nde yer alan habere göre, zirvenin açılış açıklamasını yapan NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Rusya ve Çin’le ilişkiler konusunun tartışmaların gündeminde olacağını dile getirdi. Stoltenberg "Çin bizim düşmanımız değil, rakibimiz değil. Çin’le yeni bir soğuk savaş olmayacak. Ancak Çin'in güvenliğimize getirdiği zorluklarla yüzleşmek zorundayız. İttifak olarak Çin'in yükselişinin güvenliğimize getirdiği zorlukları birlikte ele almamız gerekiyor" dedi. Genel Sekreter Stoltenberg, NATO müttefiklerinin kendi güvenliği için bu konuda birlik içinde olması ve küresel yarış karşısında, NATO zirvesinden birlik mesajı vermesi gerektiğini söyledi.

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan da, liderler zirvesinin yapılacağı Brüksel'deki NATO karargâhına geldi.

Erdoğan, kısa bir süre sonra Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile görüşme yapmak için bir araya geldi. Macron ile görüşmenin ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan, Britanya Başbakanı Boris Johnson'la görüştü. 

Erdoğan, Macron ve Johnson'ın ardından Almanya Başbakanı Angela Merkel ile görüşmeye geçti. 

Cumhurbaşkanı Erdoğan'la görüşmenin ardından açıklama yapan Elysee Sarayı, iki liderin Suriye ve Libya konusunda birlikte ilerlemeye istekli olduklarını söylediklerini aktardı. Açıklamada şu ifadeler yer aldı:

"Erdoğan'a NATO müttefiklerinin ortak stratejileri netleştirmesi gerektiğini tekrar belirttim. Erdoğan ile görüşme, İslam bağlamında meseleleri açıklığa kavuşturmayla sonuçlandı ve Libya ile Suriye'de birlikte çalışmaya yönelik ortak amaç ortaya koydu."

Görüşmenin ardından bir tweet atan Fransa Cumhurbaşkanı Macron, şöyle yazdı:

"Cumhurbaşkanı Erdoğan'la NATO Zirvesi çerçevesinde uzun bir yüz yüze görüş alışverişim oldu. Açıklık, saygı ve aciliyetle ilerlemek için."

NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, NATO Bildirgesi'ni açıkladı. Stoltenberg “NATO kapısı tüm Avrupa demokrasilerine açıktır” dedi. 

Türkiye hakkında da konuşan Stoltenberg, "Türkiye için güvenlik tedbirlerine katkılarımızı artırdık. Bunun tam olarak uygulanmasına bağlılığımız sürmektedir" ifadelerini kullandı.

Stoltenberg'in açıklamalarından satır başları şöyle:

“Rusya'ya Çekya ve Amerika Birleşik Devletleri'ni ‘dost olmayan ülkeler’ olarak tanımlamasından vazgeçmeye çağırıyoruz.

Tüm müttefikler taahhüt verdi. Salınımları azaltma konusunda. Net hedefler koyma konusunda da kararlar verdik.

Müttefikler, iklim değişikliğinin güvenliğine yönelik etkisini anlamak ve adapte etmek konularında NATO'nun öncü uluslararası örgüt olmasını amaçlıyor.

Hem ulusal bütçeleriyle hem NATO ortak fonuyla. Bu 7. yıl olacak. 260 milyondan fazla savunmaya para harcanacak.

NATO kapısı tüm Avrupa demokrasilerine açıktır.

Tüm bunlar şu anlama geliyor. Daha adil bir yük paylaşımı olacak. Birlikte daha fazla yatırım yapmalıyız NATO'ya.

Daha fazla kaynaklara ihtiyacımız olacak. Hem askeri, hem sivil hem de altyapı anlamında. Daha fazla ortak tatbikatlara fon bulabilmek için, alt yapı ve daha kapasite sağlayabilmek için ortaklara.

Liderler ittifakımızı güçlü yapmak için karar aldı. Yeni operasyon bölgelerimizde uzay ve siber kararları aldık. Liderler yeni siber savunmasını kabul etti. Burada güçlü teknik altyapımız olması gerekiyor. 

Ayrıca Afganistan meselesine de değindik. Burada hayatlarını kaybedenleri anıyoruz. Ve taktirimizi uzatıyoruz.

NATO liderleri, Afgan güçleri ile kurumlarını eğiterek ve finansal destek sağlayarak Afganistan'ın yanında yer almaya olan bağlılıklarını teyit etti.

Türkiye Kabil Havalimanı’nda kilit rol oynuyor ama henüz karar verilmedi.

NATO liderleri tekrardan taahhütlerinin altını çizdi. Hem eğitim ve finansal kurumlarına yönelik. Gerekli fonların sağlanması için uluslararası havalimanının işlemesi için.

Tabii ki bu orijinal amacımız askeri bütçeyi güçlendirmekti. Bugünkü kararda üç bütçemizi de güçlendirmek oldu. Sivil, altyapı ve askeri bütçemiz var. Şimdi bir karar aldık. Üçünü birden artırmayı planlıyoruz. Böylece yeterince kaynaklara sahip olmak istiyoruz.

Türkiye için güvenlik tedbirlerine katkılarımızı artırdık. Bunun tam olarak uygulanmasına bağlılığımız sürmektedir.

Suriye'den Türkiye'yi vurabilecek veya tehdit edebilecek füze atışlarına karşı müteyakkız olmaya devam ediyoruz.

Müttefikimiz Türkiye'ye milyonlarca Suriyeliye ev sahipliği yaptığı için takdirlerimizi yineliyoruz."

Zirvede daha sonra Erdoğan-Biden görüşmesi yapıldı. İkili görüşme 48 dakika sürdü.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, NATO'ya Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar ve AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik'le birlikte geldi.

Zirveye katılan Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis de Cumhurbaşkanı Erdoğan’la Doğu Akdeniz, Kıbrıs ve göç krizini ele alacak. Miçotakis, zirve öncesi France 24 haber kanalına verdiği söyleşide, Türkiye’yle sorunları konuşarak masada çözmek istediklerini dile getirdi. Türkiye’yle yaşanan Doğu Akdeniz krizini AB krizine dönüştürmeyi başaran Yunan Başbakanı’yla görüşme, 24-25 Haziran’da toplanacak AB liderler zirvesinin de gündeminde olacak.