Kas 03 2017

Para zengin kentlerde konuta, yoksullarda gıdaya gidiyor

 

Zenginle-yoksul arasındaki gelir uçurumu en net haliyle ortaya koyan göstergelerden biri de harcamaların hangi kalemlere yapıldığına dair göstergeler. İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük kentlerde yaşayanlar, gelirlerinin büyük bölümünü konut ve ulaştırmaya harcarken, yoksullaşma oranı arttıkça da gıdaya ayrılan pay artıyor.

TÜİK tarafından açıklanan hane halkı tüketim harcamalarına dair verilere göre, gelir seviyesi yükseldikçe konut ve ulaşım gibi alanlara ayrılan para miktarı artarken, yoksul kesimler temel gıda malzemeleri dışında harcama yapamıyor.

Söz konusu ayrım büyük ve küçük kentlerde bir uçuruma dönüşebiliyor. Örneğin, İstanbul’da  yaşayanların yüzde 30.4’ü, Ankara’dakilerin yüzde 26.5’i ve İzmirdekiler’in de yüzde 27.3’ü harcamalarını konut ve kiraya yönlendiriyor. Bu şehirlerde ikinci önemli harcama kalemi ise ulaştırma.

Bunun karşıtı tabloda ise, Gaziantep, Adıyaman ve Kilis gibi illerde konut, kira ve ulaştırma harcamalarının ancak toplamı neredeyse İstanbul kadar. Bu illerde üç kaleme ayrılan harcamalar toplamı yüzde 44.7.

Gıda harcamalarına İstanbul’da ayrılan pay ise yüzde 15.6. Bunun tercümesi, de konut, kira, ulaştırma, otel ve lokanta harcamaları üst seviyede olunca gıda payı da düşük kalıyor. Aslında bu, gıdaya az pay ayrılması gıda harcamalarının düşük olduğu anlamına gelmiyor.

Tıpkı İstanbul gibi, Ankara ve İzmir de gıdaya az pay ayırıyor. Genel olarak, ekonomisi gelişmiş, Bursa, Antalya, Eskişehir ve Burdur gibi, şehirlerde gıdaya ayrılan pay yüzde 18 civarında.

Yoksulluğun kesifleştiği Doğu illerinde ise gıdaya ayrılan pay zorunlu olarak artıyor. Bu oranda en yüksek pay Van, Muş, Bitlis ve Hakkari’de. Buralarda yaşayanlar, gelirlerinin yüzde 31.1’ini gıdaya harcamak durumunda.

Ardından da diğer yoksul şehirler geliyor: Mardin, Batman, Şırnak ve Siirt grubu geliyor.

Dünya Gazetesi yazarı Alaattin Aktaş, TÜİK verilerine dayandırdığı yazısında, ulaştırma giderlerinin arttığını, buna mukabil gıdaya ayrılan payın düştüğünün altını çiziyor. İlerleyen zamanlarda da bu trend sürecek gibi görünüyor.