PKK Sincar'dan neden çekildi?

Irak hükümet güçleri, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, 33 yıldan uzun süredir Türkiye ile savaşan isyancı ve bölgede üslere sahip PKK’nın kontrolündeki kuzeybatı Irak’ta bulunan Sincar bölgesine saldırı başlattığını açıkladıktan sonra şehre geldi.

Bu Erdoğan’ın, Türkiye sınırından sadece 80 km güneybatıda ve Suriye sınırına çok yakın olan Sincar’a yönelik ilk tehdidi değil. Erdoğan daha önce PKK’nın kuzeydoğu Irak’da karargahını kurduğu Kandil Dağları’na atıfta bulunarak örgütün Sincar’da ikinci bir Kandil kurmak istediğini söylemişti.

Erdoğan söz konusu bir ilerlemenin PKK’ya Irak içinde stratejik derinlik kazandıracağını ve Türkiye’yi tehdit edebileceğini düşünüyor - sınırlara oldukça uzak olsa da.

Uluslararası Kriz Grubu’na göre, Kürtçe konuşan Yezidi dinine mensup kişilerin yoğunlukta olduğu Sincar, 2003 yılından beri tartışmalı ve stratejik konumu yüzünden birbiriyle yarışma halinde olan örgütlerin işgalinde el değiştiriyor.

Rapora göre Irak Hükümeti, IŞİD, iki ana Iraklı Kürt Parti, Şii milisler, PKK ve onun Iraklı ve Suriyeli bağlantıları yıllardır şehrin kontrolü için çatışma halinde. 

Ancak PKK Cuma günü yaptığı açıklamada şehirden çekileceğini ama destek verdiği YBŞ kuvvetlerinin Irak kontrolü altında şehirde kalacağını açıkladı. PKK şehirden çekilmesine neden olarak Türk ordusunun saldırmasını engellemek istediğini söyledi.

Iraklı güçler Sincar’a ulaştıktan sonra Türkiye’nin Bağdat büyükelçisi şehre yönelik bir operasyon iddialarını yalanladı. PKK YBŞ’yi, KDP peşmergeleri şehri direniş göstermeden 2014 Ağustos ayında terk ettikten sonra, Türk-Kürt ve onların Suriyeli müttefikleri binlerce Yezidi’yi IŞİD katliamından kurtardıktan sonra Sincar kentine yerleştirdi. 

PKK Yezidilerin Suriye’den geçerek güvenli alanlara ulaşması için koridorlar oluşturdu ama gene de radikal cihatçılar Müslüman olmayan bu azınlığın çoğuna tecavüz etti, köleleştirdi ve öldürdü. Yezidilere göre bu onlara yapılan 74. soykırım. 

PKK’ya göre Sincar Irak’tan Suriye’deki Kürt savaşçılarına tedarik için çok önemli bir destek noktası. Sinjar’da bu kadar çok Yezidi’nin hayatının kurtarılması da PKK’ya uluslararası gözlemcilerin gözünde belli bir seviyede meşruiyet kazandırdı. 

KDP peşmergeleri 2015 Kasım ayında ABD önderliğindeki koalisyonun hava desteği sayesinde Sincar’ı tekrar ele geçirdi. Fakat PKK ile bağlantılı olan YBŞ de şehirde bazı bölgelere konuşlanarak KDP ile gerginlikler yaşadı. 

İki örgüt arasında uzun süre çatışma yaşanmasa da, 2017 Mart ayında KDP Sincar yakınındaki Suriye sınırını kontrol altına alarak PKK bağlantılı Kürt milislere tedarik yolunu kesmek istediğinde iki taraf arasında tek günlük bir çatışma oldu.

Bu çatışma sonrasında Sincar’daki PKK ve KDP güçleri kontrolündeki bölgeler arasındaki ayrım daha da sıkılaştı. 

Türkiye ve ABD, Bağdat hükümetini YBŞ savaşçılarının ödeneklerini kesmeye zorlamaya çalıştı. ABD ayrıca PKK’nın Sincar’daki etkisini azaltarak Türkiye’nin bölgedeki YBŞ ve PKK güçlerine saldırılarını azaltmaya çalıştı. 

KDP ve PKK arasında geri çekilme konusunda yapılan görüşmeler başarısızlığa uğradı ama KDP, YBŞ’den yeni savaşçılar aldığını açıkladı. Geçtiğimiz Nisan ayında Türkiye’nin Sincar ve Suriye’de düzenlediği hava saldırılarında birçok savaşçı öldürüldü ve Yezidilerin bir sonraki çatışmada sivillerin ölebileceği yönündeki korkuları arttı. 

Sincar’daki siyasi durum, Şii ağırlıklı PMU güçleri ve Irak hükümet kuvvetlerinin şehrin güneyini IŞİD’den 2017 Mayıs ayında geri almasıyla derinden değişti. Operasyona katılan yeni kurulmuş Yezidi PMU güçleri Sincar’ın Irak kontrolü altına gireceğini ve Kürt kontrolündeki Kuzey Irak’ın parçası olmayacağını umuyordu. 

PMU ve Irak hükümet güçleri Sincar ve çevresini geçen yılın Ekim ayında KDP Peşmergelerinin çekilmesinden sonra ikinci defa ele geçirdi. Bu esnada YBŞ halen kendine ait pozisyonları korudu ve Suriye sınırındaki Sinune kentini işgal etti. 

Türk hükümeti 18 Mart’ta Afrin’in ele geçirilmesi sonrası sırada başka operasyonların olacağını açıkladı. Türk askeri kuvvetleri kuzey Irak’ta PKK’ya karşı yapılacak potansiyel operasyonlara zemin olarak birçok köy ve kasabayı da işgal ederek aynı zamanda hava saldırılarında bulundu. 21 Mart günü Türklerin hava saldırısında Çoman bölgesinde 4 sivil hayatını kaybetti. 

Şu anda, yerel olmayan PKK güçlerinin çekilmesi Sincan’da yaşanan durumu değiştiriyor ve bölge tamamen Irak hükümetinin kontrolü altına girmiş oluyor. ABD büyük ihtimalle Irak ile YBŞ arasında bir anlaşmayı Türk ordusunun gelmesine tercih ediyordur. ABD Savunma Bakanı Jim Mattis’in Salı günü yaptığı açıklamaya göre “PKK’nın Sincar bölgesinden çekilmesini arzu ediyoruz, bizim dileğimiz bu”. 

PKK ayrıca Türkiye ile Sincar’da savaşmaktansa Bağdat ile anlaşma yapmayı tercih etti. YBŞ zaten kendini Iraklı bir kuvvet olarak görüyor ve uzun zamandır PMU ve Bağdat ile iyi ilişkilere sahip.

Tüm bunlara rağmen, Türkiye’nin YBŞ’nin Irak kontrolünde olmasını kabul edip etmeyeceği belli değil. 

“PKK’nın çekilmesine rağmen Türkiye’nin YBŞ’nin Şingal’deki pozisyonlarına hava saldırısında bulunacağı konusunda korku vardı. Ama bu bölgeler şu anda Irak ordusunun kontrolünde olduğu için hava saldırısı ihtimali zayıfladı.” diyor EzidiPress Genel Yayın Yönetmeni Hayri Demir. 

“YBŞ Yezidi bir örgüt olarak merkezi hükümet tarafından tanınacak ve Irak ordusuna dahil edilecek. PKK yetkilileri ve Irak ordusu arasında yapılan anlaşmada varılan sonuç bu.”

“En azından kısa vadede, Yezidiler özerkliklerinin bir kısmını kaybedecek. Bölgede bir partinin eksilmesiyle ortam biraz daha rahatlayacak ama Irak’ın Yezidiler’e ne gibi ödünler vereceği henüz belli değil. Mayıs ayındaki seçimlerden sonra her şey çok daha net olacak”.