Mar 06 2018

Geçmeyen yorgunluğunuzun sebebi cep telefonunuz olabilir

Ne kadar uyusanız da yataktan kalkarken kendinizi yorgun hissediyorsanız bunun tahmin edemediğiniz bir nedeni olabilir. Kendini sürekli yorgun hissetme, son dönemde yaygınlaşan şikayetlerden biri ve bilim insanları giderek artan bu yakınmaya daha yakından bakıyor.

New Scientist'ta yer alan habere göre, ABD Massachussetts'teki Smith Koleji'nden nörobilimci Mary Harrington, sorunun günün saatine göre bedensel bazı aktivitelerimizi düzenleyen biyolojik ‘sirkadyen saatteki’ bozulmalardan kaynaklı olabileceğini paylaşıyor. Bu bozulmaya neden olan şey ise yanımızdan neredeyse hiç ayırmadığımız telefon ve dizüstü bilgisayarlar ile televizyonların yaydığı yapay ışık.

Sirkadiyen ritim biyolojik, fizyolojik ve sosyal davranışlarımızın yirmi dört saatlik senkronizasyonu sağlıyor.

Üst kayizmatik çekirdek olarak adlandırılan bir ana saat bütün bu süreci kontrol ediyor; gün boyunca retinaya çarpan ışıkla ilgili üst kayizmatik çekirdeğe bilgi gönderiliyor. Çekirdek de bilgiyi sürekli olarak birden fazla yere iletiyor ve böylece kan basıncı, vücut sıcaklığı gibi fizyolojik olayları düzenleyen hormonların salgılandığı biliniyor.

Harrington, üst kayizmatik çekirdeğin düzgün çalışması durumunda bir insanın sabah gözlerini açtığını, öğleden sonra durgunluk yaşadığını akşam ise artan bir yorgunluk hissetmesi gerektiğini paylaşıyor.

Uykunun süresinin bu döngü üzerinde az bir etkiye sahip olduğunu vurgulayan Harrington çevredeki ışık miktarının ise bu doğrultuda belirleyici olduğunu ifade ediyor.

Harrington'a göre akşamları cep telefonları, bilgisayarlar ve televizyonlardan sürekli gelen yapay ışığa maruz kalmak ya da gün içinde yeteri kadar ışık görememek üst kayizmatik çekirdekte karışıklığa neden olarak vücut saatimizi atlatıyor.

Harrington, "Eğer gündüz saatlerinde uykudan ayılamamış hissediyorsanız gece vakti ise uykunuz gelmiyorsa iyi ayarlanmamış bir biyolojik saat bunun sorumlusu olabilir" diyerek çözüm yöntemleri paylaşıyor:

Her sabah en az 20 dakikanızı dışarıda geçirmeyi ihmal etmeyin. Üst kayizmatik çekirdeğin gündüz modunda kalmasına yol açan aldatıcılardan uzak durmak için ekranları akşam 22.00'den itibaren kapatmayı unutmayın.

Harrington’a göre bir diğer yöntem ise egzersiz. Kendini yorgun hisseden bir insan için kulağa pek hoş gelmese de, egzersizin düzenleyici çekirdeği ‘sıfırlıyor.' Spor yapan kişilerin daha iyi uyuduklarına dair araştırmalar var.