Esra Tüzün
Tem 19 2019

Vitaminler kanser yapar mı?

Kemik erimesini önlemek için menopoz sonrası kadınlara önerilen kalsiyumun kanserojen etkisi nedeniyle yasaklanması tartışılıyor.

Vitaminlerin pazarlama stratejilerini ve tedaviye etkilerini Dahiliye Uzmanı Doktor Metin Okucu anlattı:

 

Her gün bir başka vitaminin süper güçlerinden bahseden araştırma yayınlanıyor. Vitamin vücut için mutlaka kullanılması gereken bir ilaç mı, yoksa ilaç endüstrisinin pazarlama yöntemi mi?

Vitaminler vücudun yapı taşlarının içindedir. Annelerimizden gelen ‘bir vitamin al’ sözü hayatımıza yerleşse de, vitaminlerin yararları çok tartışmalı bir konudur çünkü bu konu hakkında çok az ciddi bilimsel kanıt vardır. Vitamin ve vitamincilerin avantajları büyük; ilaç firmaları gibi onay almaları gerekmiyor. Bir ilacın kas ağrısına, bulantıya iyi gelir geldiğinin kanıtlanarak satılabilmesi için en az 10 yıl gerekiyor. Ama vitamin için bu kurallar geçerli olmadığı gibi artık reklam da verebiliyorlar. Dolayısıyla ortaya müthiş bir endüstri çıkıyor. 

Kan testlerine göre mi, hasta şikâyetlerine ve yaşamına göre mi vitamin alınmalı? 

Kan seviyesine bakmadan vitamin vermek önerilmiyor hatta bazen de tehlikeli görülebiliyor. Vitaminler çok kısa süreli olarak kullanıldıklarında masum olabilirler. “Mutlaka kan tahliline göre vitamin al” demek de çok katı bir tutum. Kısa kürler, normal dozlarda kullanılıyorsa itirazımız yok ama faydası gerçekten tartışmalı olsa da mucize bir vitamin bulunmadığını biliyoruz.  Neredeyse hiçbir vitamin insanın hayatını kolaylaştırmıyor, uzatmıyor ve daha güçlü bir insana dönüştüremiyor.

Vitamin vücudu destekleyen bir takviye midir yoksa hastalıkları iyileştirebilir mi? Mesela D vitamini diyabeti tedavi edebilir mi?

Her dönemin vitamin fenomenleri farklı, son dönemin en meşhuru da D vitamini. Türkiye’de 10 kişiden dokuzunda D vitamini düşüktür, bu nedenle aslında normal seviyeleri soru işareti doğuruyor. D vitamini kullanmadan kan testine bakmak önemlidir. 

Birkaç yeni araştırmada diyabet ve D vitamini ilişkisi ele alındı. Yüksek riskli kişilere yani 10 yıl içinde diyabet olması muhtemel kişilere, D vitamini verildiğinde bu onların diyabet olmasını engellemedi. Ancak D vitamini 12’den düşük olan kişilere D vitamini tedavisi uygulandığında diyabet olma ihtimali yüzde 60 engellendi. Bu da çok önemli bir veridir.   

Vitamin destekleri vücudu güçlendirip gripten koruyabilir mi?

Bu konuda benim genellikle tavsiye ettiğim ve araştırmalar sonucu tek fayda gösteren çalışma çinko üzerinedir. Gripli dönemde alındığında daha az etkiyle hastalığın atlatılmasına yardımcı olabiliyor.  

C vitamini ile grip çok özleşmiştir ancak bu konuda yararı gösteren tek bir çalışma bile yok. Bununla birlikte kısa süre C vitamini kullanmanın ya da çinko kullanmanın hiçbir zararı bulunmaz. Hasta yararına inanıyorsa doktor da itiraz etmiyorsa haftalık aylık kürlerin bir sakıncası yoktur, bu nedenle denenebilir. 

Vitaminlerin mutlaka ilaç olarak mı alınması gerekli? Yediklerimiz ve yaşam değişiklikleri ile vitamin üretilebilir mi?

9 Temmuz’da yayınlanan yepyeni bir çalışma var ki 1 milyon kişiyi kapsıyor. Vitaminlerin hayatı uzatan bir özelliğinin olmadığını ortaya koyuyor. Omega-3’lerin çok az faydası görüldüğüne dikkat çeken araştırmada, ömrü uzatmak için düşük tuzlu diyeti kuvvetli koruyucu olarak görülüyor. Kalsiyum ve D vitamini alıyorsan inme ve felç riskinin arttığından bahsediyor. Vitaminler için haftalık aylık kürler denenebilir bir zararı yoktur ama uzun süreli kullanmak doğru değil. 

Vücuttaki vitamini tüketen yanlış alışkanlıklarımız var mı? Mesela çay demiri tüketir mi?

Demir eksikliğinin çok daha önemli sebepleri vardır. Çay bunların arasında büyük bir problem değildir. Onun dışında bizim yediklerimiz içtiklerimiz değil ancak bazı ilaçlar vitaminlerin emilimini bozabiliyor.

Q enziminin Q10 kalp kaslarını onarıcı etkisi yayınlanmıştı hastalara yazıyor musunuz?

Kalp kası üzerinde olumlu etkilerini gösteren çalışmalar var. Ancak kalp hastası olmayayım diye almanın bir faydası yok. 

Tehlikeli vitamin var mı?

Vitamin D, A ve E’nin fazlası zararlıdır. İnsanlar kendilerini vitaminlerle en azından zehirleyemezler. Kilo verdiren, yağ yaktığı söylenenler ve performans artırdığı söylenen vitaminler büyük bir tehlike.  


© Ahval Türkçe

Bu makale yazarın görüşlerini yansıtır. Ahval’in yayın politikası ve editoryal bakış açısı ile her zaman uyumlu olmak zorunda değildir.