Seçmen anketlerinde 'kirlilik' ve manipülasyon: Hangilerini ciddiye almalıyız, hangileri çöpe?

Seçimlere bir ay kala, bütün medya organları ve köşe yazarları anket peşinde.

Maalesef, bir çok kaynak ya siyasi görüşüne yakın araştırma şirketinin anketini manşete çıkarıyor, ya da “adını vermeyen” ve künyesi belirsiz anketleri köşesine taşıyor.

Ayrıca, partilerin kendi yaptırdığı anketler de var ki, onlar başka bir alem.

Durum böyle olduğuna göre, karar vericileri ve vatandaşı yanıltmadan, belli bir siyasi  görüşün promosyonunu yapmadan anket sonuçlarını değerlendirmek bir görevdir.

Bu görevin ilk aşaması, partilerin kendi yaptırdığı anketleri çöpe atmak, nedenini açıklayacağım.

İkincisi, künyesini vermeyen anketi ciddiye almıyorum.

Son olarak önce künyesi açık anket sonuçlarını paylaşıp, akabinde  tüm  Mayıs anketlerin inceledikten sonra  yaptığım analizi burada paylaşıyorum.

Parti anketlerini niye ciddiye almamalıyız?

Çünkü bu anketlerin partiye yaranmak için sonuçlarla oynadığı düşüncesindeyim.

Aydınlık yazarı  Sabahattin Önkibar bize yakın tarihi hatırlatıyor:

“Hiç unutmam Bedrettin Bey hemşehrim olan İstanbul Belediyesinin ikinci adamı yani Genel Sekreteri Atanur Oğuz’u çağırıp, “Sabahattin’e yaptırdığımız anketleri göster” dedi. Atanur Bey 5 ayrı kamuoyu araştırma sonuçlarını benimle paylaştı. Tamamında Dalan yüzde 60’ın üzerindeydi. Bedrettin Bey elindeki 33’lük tespihi sallayarak koltuğunun arkasına yaslandı ve mağrur bir edayla şunu söyledi: “Bak Sabahattin, sur üflenir kıyamet kopar ama ben İstanbul’da seçim kaybetmem… Kıyametin kopma ihtimali, benim seçimi kaybetme ihtimalimden daha fazla… Sadece bizim anketlerimiz değil, diğer bütün araştırmalar da aynı sonucu veriyor. Ben ANAP’ın çok üstündeyim… ANAP kaybetse bile ben etmem!”

Sonuç malum: Bedrettin Bey, çok sürpriz bir biçimde SHP adayı Nurettin Sözen’e yenildi. Kuşkusuz hadise tersten esmeye başlayan siyasi rüzgârın sonucuydu”.

Görüş belirtenleri de dikkate almamalıyız:

Hem A&G’nin sahibi Adil Gür, hem de SONAR GM Hakan Bayrakçı, yaptıkları işin kalitesine saygı duyduğumuz, geçmişte çok başarılı tahmin yapan uzmanlar.

Ancak, görüşleri ya tüm partileri içermiyor, ya kararsızları belirtmiyor, ya da tarihler belli değil.

Başka kaynaklardan bulun ve okuyun:

Adil Gür ve Hakan Bayrakçı’nın son açıklamaları tamamen zıt yönde.

Bu yüzden de, ileri sürülen görüşleri dikkate almamak elde ettiğimiz sonuçları pek etkilemiyor.

Şimdi geçerli bulduğumuz anketlere dönelim.

MAK anketi:  AKP önde

Tarih sırasına göre ilki, MAK Danışmanlık.

Sonuçlar şöyle:

Ankete göre cumhurbaşkanı seçiminde Tayyip Erdoğan’a yüzde 48.5, Muharrem İnce’ye yüzde 22.5, Meral Akşener’e yüzde 11.5 Selahattin Demirtaş’a yüzde 9, Temel Karamollaoğlu’na yüzde 2, Doğu Perinçek’e de yüzde 0.5 oranında destek çıktı.

Anket firması kararsızlar dağıtıldığında sonuçların Erdoğan yüzde 51.4, İnce yüzde 23.9, Akşener yüzde 12.3, Demirtaş yüzde 9.6, Karamollaoğlu şüzde 2.2, Perinçek yüzde 0.6 şeklinde olacağını hesapladı.

Ankete göre, AKP yüzde 41.5, MHP yüzde 8.5, CHP yüzde 21.5, İyi Parti yüzde 8, HDP yüzde 8.5, ve SP ise yüzde 2 oranında görülüyor.

Kararsızlar dağıtıldığında ise AKP yüzde 45, MHP yüzde 9, CHP yüzde 23.5, İyi Parti yüzde 8.5, HDP yüzde 9 SP ise yüzde 2.2 oranında çıkıyor.

Ancak anket firması, kararsızların matematiksel dağılımının sonuçları doğru sonucu vermeyebileceğini, muhalefet partilerine oy vereceği halde kararını ifade etmeyen önemli oranda seçmen olacağı notunu da düşüyor.

MEDIAR  Anketi: HDP barajı geçebiliyor

Diken’de yer alan habere göre Mediar, 22-23 Mayıs tarihlerinde, 26 ilde 4 bin 268 kişiyle yüz yüze yaptığı görüşmeler sonucu hazırladığı seçim anketinin sonuçlarını açıkladı.

Mediar anketine göre 24 Haziran’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a oy vereceğini söyleyenlerin oranı yüzde 43,50. İlk turda yüzde 50+1’i bulamayan Erdoğan’ın ikinci turdaki rakibi ise yüzde 22,20 CHP’nin Cumhurbaşkanı adayı Muharrem İnce.

Sonuçlara göre AKP-MHP-BBP’nin oluşturduğu cumhur ittifakı parlamento çoğunluğunu da sağlayamıyor.

Yüzde 1,5 hata payıyla sonucu açıklanan ankete göre “24 Haziran’da hangi adaya oy vereceksiniz” sorusuna ‘AKP’nin adayı Tayyip Erdoğan’ yanıtı verenlerin oranı yüzde 43,50.

Erdoğan’ı, yüzde 22,20 ile CHP’nin adayı Muharrem İnce takip ederken, üçüncü sıradaysa yüzde 19,31 ile İYİ Parti adayı Meral Akşener bulunuyor.

Diğer adayların oy oranlarıysa şöyle: “HDP adayı Selahattin Demirtaş 12,79; Saadet Partisi adayı Temel Karamollaoğlu 1,61; Vatan Partisi adayı Doğu Perinçek 0,60.”

Araştırmada katılımcılara, hangi partiye oy verecekleri de soruldu. Buna göre AKP-MHP-BBP’den oluşan cumhur ittifakını tercih edenlerin oranı yüzde 45,63. Sonuçlara göre AKP yüzde 39,61, MHP 5,31, BBP ise yüzde 0,71 oy alıyor.

CHP-İYİ Parti-Saadet Partisi-Demokrat Parti’nin millet ittifakının aldığı oysa yüzde 42,5.

HDP de yüzde 11,39 oy alarak barajı geçiyor ve Meclis’te koltuk elde edebiliyor.

Sonuç olarak:

Millet İttifakı ilan edildiğinden bu yana bir düzine künyeli anketi inceledik. Bulgularımızı paylaşıyorum, ama inanmamakta da serbestsiniz:

  • Başkanlık seçimi ilk turda bitmez.

  • İkinci turda Erdoğan birkaç puan farkla önde.

  • Ancak, çok sayıda kararsız var, bunları adaylara göre oransal dağıtmak hatalı sonuçlar verebilir. Kararsızların gizli AKP karşıtı ve HDP seçmeni olması ihtimali Erdoğan için risk.

  • İttifakın diğer partilerinin oylarını taşıyan ikinci turu kazanır.

  • Genel seçimde bir ay önce Cumhur İttifakı ortalamada %52 alıyordu, Cuma itibarıyla %48’e geriledi.

  • HDP ortalamada %9.5 oy alıyor.

  • HDP’nin barajı geçtiği senaryoda, Millet İttifakı ve HDP TBMM’de az farkla çoğunluğu kazanır.

  • HDP baraj altında kalırsa, Cumhur İttifakı oldukça yüksek bir farkla TBMM’ni de kazanır.


 

Bu makale yazarın görüşlerini yansıtır. Ahval’in yayın politikası ve editoryal bakış açısı ile her zaman uyumlu olmak zorunda değildir.