May 10 2018

Ziraat ve Halk’tan kamikaze faizi

Baskın seçim yaklaştıkça Hükümet’in ekonomideki popülist politikaları da artarken, ‘hediye paketi’nin büyüğü inşaat sektörüne geldi. Haftasonu rakı dahil alkollü içkilerin vergi oranlarında sürpriz artış yapıp konutta KDV ve alım satım vergilerinde indirim yapan iktidar partisi, yeni bir hamleyle kamu bankaları aracılığıyla piyasa oranlarının altında konut kredisi verip zor durumdaki inşaat sektörüne devlet desteği başlattı. Ziraat Bankası aylık konut faizini yüzde 0.98’e indirirken, hemen ardından Halkbank’tan da benzere bir hamle geldi. Söz konusu oranlar Merkez Bankası’nın fonlama faizinden bile düşük kredi oranlarını yansıtırken, 1990’lardaki gibi kamu bankalarının görev zararları yoluyla yeni bir bankacılık krizi endişelerini de gündeme getirdi. Finans literatüründe bu tip uygulamalar için Japon intihar pilotlarından esinlenerek 'kamikaze dalışı' yapmak terimi kullanılıyor.

Dün Beştepe’de yapılan ekonomi zirvesinin ardından yapılan açıklamada konut kredisi faiz oranlarının düşürülmesi için bankalara tavsiye kararı alındı açıklanmıştı. Başbakan Yıdırım ise hafta sonunda  söz konusu kararı satılmadığı için müteahhitlik sektörünü zora sokan konutların elden çıkartılmasının kolaylaştırılması için alınacağını duyurmuştu.

TÜİK verilerine göre son 5 yılda 5 milyon civarında konut inşaatı için ruhsat alınırken, iskan izni alan daire sayısı 3 milyon düzeyinde kaldı. Sektörde resmi stok rakamı olarak kabul edilen rakama göre halen 2 milyon daire müşteri bekliyor.

Ziraat Bankası ve Halkbank 10 yıl vadeli 500 bin TL’lik konut kredisinde aylık faiz oranlarını 0.98 seviyesine çekerken, bu durumda 500 bin TL kredi çeken tüketicinin aylık ödemesi 884 TL daha düşük olacak. 120 ayın sonunda ise, yapılacak ödeme 106 bin TL daha az gerçekleşecek. Benzer şekilde, 250 bin TL kredi çeken bir tüketicinin aylık ödemesi 444 TL, 120 ay sonra yapacağı ödeme de 53 bin 280 TL daha düşük olacak.

Ziraat ve Halkbank’ın kararı öncesinde konut alanında kredi faiz oranları aylık yüzde 1.3-1.35 olarak seyrediyordu. Yıllık bazda aylık 1.3 faizli bir kredinin bileşiği yüzde 16.75’e gelirken, kredi faizinin yüzde 0.98’e indirilmesiyle nu oran yüzde 12.4’e gerilemiş oldu.

Ziraat Bankası’nın konut kredisindeki faiz oranı aynı zamanda piyasaların temel faiz olarak kabul ettiği yüzde 13.5’lik gecelik faizin yıllık bileşiği ise yüzde 13.8’e yaklaşan Merkez Bankası’nın fonlama oranının altında olacak. Ayrıca, Merkez Bankası’nın açıkladığı son verilere göre kamu bankalarının ortalama aylık mevduat faiz maliyetinin Mart sonunda yüzde 11.7’ye yükseldiği biliniyor. Ancak son faiz artırımının ardından bu oranların yüzde 13’e yükseldiği tahminleri de yapılıyor.

Dolayısıyla Ziraat Bankası piyasalardaki temel faiz oranını ve mevduat maliyetlerinin altında kredi vererek AKP’nin temel ekonomik tabanını oluşturan müteahhitlere sübvansiyonlu kredi dağıtacak ve zarar etmeyi göze almış olacak.

Ziraat ve bir başka kamu bankası olan Halkbank, önceki hafta başlayan kampanyada bir başka devlet kuruluşu olan TOKİ için sübvansiyonlu kredi vermeyi kabul etmişti. Buna göre TOKİ’nin peşin ödemelerde yaptığı yüzde 20’lik indirimden yararlanmak isteyen bir borçlu, hiç nakiti olmasa bile söz konusu iki bankadan aylık yüzde 0.99’luk faizle yeni kredi çekip borcunu kapatabiliyor ve kampanyadan yararlanabiliyor. Bu karar da piyasalar tarafından kamu bankaları tarafından TOKİ’ye örtülü kaynak aktarımı olarak değerlendirilmişti.