Seçim döneminde belediye şirketlerine 130 bin eleman alınmış

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan işgücü istatistiklerinde, kamu kurumlarında çalışan personel sayılarına ilişkin veriler de yer aldı. TÜİK’in Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın verilerine dayanarak açıkladığı kamu istihdamında çok dikkat çeken bir artış söz konusu.

Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın verilerine göre 2019 yılının I. döneminde (Ocak- Şubat- Mart) toplam kamu istihdamı 4 milyon 517 bin kişi oldu. Yine TÜİK’in açıkladığı 2018 yılının 4. dönemine (Ekim- Kasım- Aralık) baktığımızda ise toplam kamu istihdamının 4 milyon 352 bin kişi olduğu görülüyor. Dolayısıyla tam yerel seçim sürecinde kamu istihdamı 165 bin kişilik artış göstermiş.

Kamu istihdamındaki artışın hangi kurum ve kuruluşlarda yaşandığını irdelediğimizde, daha ilginç bir tablo ile karşılaşıyoruz. TÜİK’in verilerine göre, en büyük personel artışı Belediye İktisadi Teşekküllerinde (BİT) yaşandı.

BİT olarak ifade edilen belediye şirketlerindeki işçi sayısı 2018’in sonunda 339 bin 717 kişiyken 2019’un Mart ayı itibariyle 454 bin 94 kişiye yükseldi. Yani 3 aylık yerel seçim döneminde, belediye şirketlerine 115 bin işçi alındı.

Belediyelerdeki memur sayısı da 107 binden 116 bine yükseldi. 9 bin kişi kadrolu personel olarak işe alınırken yine belediyelerde ve belediye şirketlerinde 3 bin kişi sözleşmeli memur, 3 bin kişi de geçici işçi statüsünde istihdam edilmeye başlandı. Özetle seçim döneminde kamu kurumlarında 165 bin kişi işe alınırken bunun 130 bini belediyelere ve belediye şirketlerine yerleştirildi.

Belediye şirketlerinin sayısında, 2018 yılının Nisan ayı itibariyle patlama yaşandı. Taşeron işçilerin kadroya geçirilme sürecinde, bu işçilerin doğrudan belediyeye alınmaları yerine belediye şirketlerinde işe alınmalarına karar verildi. Şirketi bulunmayan belediyeler de bu amaçla yeni şirketler kurdu. Böylece bir anda yaklaşık 900 belediye şirketi ortaya çıktı. Taşeron işçiler bu belediye şirketlerine yerleştirildi.

Ancak bu belediye şirketleri kağıt üstünde ayrı kurumlar olsa da fiilen belediyelerin bir parçası. Şirket yöneticileri belediye başkanları veya atadığı kişiler. Bütçeleri de belediye tarafından aktarılıyor. Ayrıca belediye şirketlerine işçi alımı ve işçi çıkarılması diğer kamu kurumlarına göre çok daha kolay.

Böylece belediye başkanlarının istediği kişileri belediye şirketinde işe almasının önü açıldı. Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın verilerine baktığımızda ise, belediye başkanlarının bu fırsatı kaçırmadığını ve seçimi kazanabilmek için şirketlere binlerce kişiyi yerleştirdiklerini görüyoruz.

Ayrıca belediye şirketlerinin önemli bir bölümü, daha 1 yıl dolmadan borca batmış durumda. Taşeron işçileri doğrudan kadroya almamak için geliştirilen ‘şirket’ formülünün devlete maliyetin çok ağır olacağı şimdiden görülüyor. Belediye şirketleri, istenilen kişilerin işe alındığı, denetimsiz ve örtülü kamu istihdamına olanak sağlayan kurumlara dönüşmüş durumda. Bu şirketlerin kısa sürede devletin sırtında bir kambura dönüşeceği aşikar.

Öte yandan son dönemde kamunun en önemli sorunlarının başında artan personel harcamaları geliyor. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın verilerine göre 2018 yılının ilk üç ayında 48,2 milyar TL olan devletin personel harcaması, bu yılın ilk üç ayında 63.7 milyar TL’ye ulaştı.

15,5 milyar TL artış yaşandı. Geçen yıl 200 milyar TL olarak gerçekleşen devletin maaş harcaması, 2019 yıl sonu itibariyle en iyimser tahminle 265 milyar TL olacak. Sadece personel harcaması kaleminde 65 milyarlık devasa bir açık söz konusu.

Bütçenin beklentilerin üzerinde açık verdiği, ilk 4 aylık açığın 54.5 milyar TL olduğu ve yıl sonu açık hedefinin yüzde 67,6’sının şimdiden gerçekleştiği göz önüne alındığında kamunun personel harcamaları daha da önem kazanıyor. Lakin artan kamu personel harcamalarına ve bu bütçe verilerine rağmen, seçimi kazanma uğruna devlete binlerce eleman alındığı görülüyor.