Yüksel Genç: Sur’dan göçedenler, mutsuz, yalnız ve geri dönmek istiyor

Sosyo-politik Saha Araştırmaları Merkezi Diyarbakır’ın Sur ilçesinde ilk olarak 6 Eylül 2015 tarihinde ilan edilen ve altı kez uzatılan sokağa çıkma yasakları sırasında zorla göç ettirilen ailelerle görüştü. Kentin merkez Yenişehir, Kayapınar ve Bağlar ilçelerine yerleşen 120 Surlu aileyle yüz yüze yapılan görüşmede, yerinden edilme nedenleri ve sonrasında yaşanan ekonomik, kültürel, sosyal ve psikolojik etkiler analiz edildi. 

“Yankılar” programın konuğu Sosyo-politik Saha Araştırmaları Merkezi’nden çalışma koordinatörü Yüksel Genç’ti.

“Sur’da yaşayanlar insanlar daha öncesinden maddi olarak çok zengin olmayan aksine yoksulluk katsayısı yüksek olan kesimleri oluşturuyordu. Sur’da insanların kurmuş olduğu bir dayanışma ekonomi vardı. Bu insanların yokluluklarını bir nebze de olsa kapatabiliyorlardı. Temel ihtiyaçlara erişim konusunda hayatlarını kolaylaştırabiliyorlardı. Sur’dan çıkarıldıktan sonra bu insanlar hayatlarını idame etmekle ilgili iletişim alanları yok oldu, zorluklar yaşadılar.

Çok büyük bir kısmı açlık sınırı altında yaşamını sürdürüyor.

Sur’dayken yüzde 48’i asgari ücret kısmına giriyor. Ancak taşındıktan sonra yüzde 90’larda seyreden bir hane grubunun kendisi artık asgari ücretli olamıyor, asgari ücretin altında hayatlarını sürdürmek zorunda kalmışlar.

Sur’dayken daha kalabalık aileler biçimde kirada iseler daha ucuz kirada yaşıyorlardı.

Şimdi kentin daha yalnızlaşan yüzüyle karşılaştılar.

Göç edenlerin yüzde 64’nün Sur’dayken mülkü, evi varmış.

Şimdi mülkü olmayan ve kirada olanların oranı yüzde 90.

Diyarbakır’ın en yoksul semtlerine taşınmış olmalarına rağmen kiralarını ödemekte güçlük çekiyorlar.

Sur’dan göç edenler mülksüzleştiler, maddi olarak yoksullaştılar, hane olarak küçülme zorunda kaldılar.

Aradan 3.5 yıl geçmiş ama insanlar hala o süreci canlı yaşıyor. Çoğu katılımcımız ağlama ve benzer duygusal refleksleriyle karşılaştık.

Surlular, yalnızlaşma duygusunu çok yaşıyorlar.

Surlular, ‘Sur’a dönebilecek miyiz, buna umut var mı’ diye soruyorlar.

Sur’dan yerinden edilen ailelerin büyük kısmı travmatik olarak yaşamış oldukları süreci geride bırakmış değiller. O süreç omuzlarında ve boyunlarında giderilmeyi bekleyen bir yük olarak duruyor.

Sur’da insanların ekonomik desteğe, yaşayabilmek için sağlıklı ev, barınak ve işe ihtiyaçları var.

Yüzde 82’si Sur’a dönmek istiyor. Yüzde 12 dönmek istemiyor. Bu kesim de gençler.

Surluların yüzde 66’sı Sur’da daha mutlu olduğunu söylüyor.

Sur’da kendini daha güvende hissedenlerin oranı yüzde 47.

Sur’dan sonra yüzde 20’si çocuklarını maddi ve psikolojik nedenlerle gönderemedi."