Oca 11 2018

Rus üssüne saldıran drone’lar karaborsadan alınmış

Adam Rawnsley, Christiaan Triebert - Rusya, ABD’yi, geçen hafta Suriye'deki hava üssüne yönelik doğaçlama drone saldırısının arkasında olmakla suçladı, uçakların yalnızca ABD gibi büyük bir askeri güce ait olabileceğini iddia etti.

Ama bu benzersiz, eğreti, yüzeysel drone bombacısının ortaya çıkmasından günler önce, Suriye’nin İdlib kentindeki sosyal medyadaki silah pazarında bir isyancı, söz konusu mühimmatın birebir aynısı gibi görünen ev yapımı külüstür bir drone ilanı verdi ki, bu Moskova’nın ileri teknoloji transferi ile ilgili hikayesine de ciddi şüphe düşürdü.

Rusya Savunma Bakanlığı, saldırının 6 Ocak'ın erken saatlerinde gerçekleştiğini ve Lazkiye’deki Hmeimim hava üssüne yönelik 10 adet bombalı silahlı uçağa ek olarak Tarsus'taki Rus donanma üssünü hedef alan üç uçağın da saldırıda kullanıldığını, bunların hepsinin GPS tarafından yönlendirildiğini açıkladı.

Çarşamba günü Rusya Savunma Bakanlığı Suriye’deki “ılımlı muhalefet” savaşçılarının bu drone’ları İdlib’den kaldırdığını iddia ederek Türkiye’ye, çatışmanın çözümü için yürütülen Rusya destekli barış planındaki rolüne uygun olarak kentte daha geniş güvenlik sağlaması için çağrı yaptı.

Rusya’nın Suriye’deki askeri varlığının kalbini hedef alan olay, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in üssü ziyareti sırasında yaptığı George W. Bush-vari “görev tamamlandı” açıklamasından sadece bir ay sonra gerçekleşti ve Suriye'nin ayaklanmasına karşı yapılan zafer sarhoşu konuşmalara darbe indirdi.

Hala hiçbir isyancı grup tarafından üstlenilmeyen saldırı Rusya’da,  komplo teorilerini tetikledi, “Rusya Savunma Bakanlığı’ndan bir kaynak” esrarengiz bir biçimde devlet yönetimindeki TASS haber ajansına, Akdeniz'de bir ABD Deniz Kuvvetleri keşif uçağının bulunmasının saldırı ile bir ilgisi olabileceği ve drone’ların GPS tarafından yönlendirilmesinden bir ulus devletin saldırıya dahil olduğu sonucunun çıkarılabileceği bilgisini çıtlattı.

Ama 31 Aralık’ta, isyancıların motosikletten makineli silahlara kadar birçok şeyin ticaretini yaptığı Telegram silah pazarındaki karaborsa drone ilanı, parası olan herhangi bir isyancının bu silaha erişimi olabileceği ihtimalini de ortaya koyuyor.

Satıcı drone’un yanı sıra iki tane küçük, el bombası boyutunda mühimmat da veriyordu. Silahların yanında poz vermiş olan kullanıcı “Kardeşlerim, bomba atabilen keşif uçağı satılıktır” diye yazmıştı.

The Daily Beast’in uçak hakkında bilgi edinmek ve nerede kullanıldığını sormak için ulaştığı satıcı cevap vermedi.
Üs saldırısından sonra paylaşılan bir Facebook iletisinde, Rusya Savunma Bakanlığı elektronik savaş sistemlerinin altı drone tarafından yenilgiye uğradığını ve yedi drone ile de Pantsir hava savunma sistemlerinin saldırı sırasında vurulduğunu yazdı.

Paylaşımla birlikte yayınlanan fotoğraflardaki drone’un, Telegram’daki silah pazarında görülen drone’un neredeyse birebir aynısı olduğunu, aynı kutu gövdesi olduğunu, yeşil plastik sargı ve bant ile kaplanmış, motoru saran ahşap bir muhafaza ile kapatılmış olduğunu ortaya koydu.

Rusların paylaştığı fotoğraflardaki mühimmatlar da ayrıca Telegram’da satışa sunulan yarı şeffaf muhafazalı, beyaz plastik paletler ile bunları alttan takmaya yarayan kalın metal kancalı mühimmatlarla büyük benzerlik gösteriyor.
Araştırmacı gazetecilik yapan ve kar amacı gütmeyen bir kuruluş olan Bellingcat için araştırmalar yapan analist Nick Waters, bombaların "patlayıcı bir çekirdeğin çevresine epoksi gömülü BB'yi içerdiğini ve daha sonra aerodinamik bir plastik kabuğa yerleştirildiğini" söyledi.

Ama Hmeimim olayı, özellikle bu model baştan savma drone’un bölgede ilk görülüşü değil.

1 Ocak’ta, kara borsada ilanın yayınlanmasından bir gün sonra Esad rejimi ile müttefik olan milis grubu olan Saray al-Areen saldırıda kullanılanla birebir aynı olan başka bir drone’un ve yine benzer mühimmatların fotoğrafını Facebook sayfasında yayınlayarak “Qeraha ve Cebele köylerinin çevresinde iki drone’u mühimmatlarıyla birlikte” ele geçirdiklerini açıkladı, söz konusu köyler Hmeimim’deki Rus hava üssünden çok da uzak değil. Grup “Bugün öğleden sonra duyulan patlamalar bu bombalar nedeniyleydi” açıklaması yaptı.

Bu drone’lar, yeni yıl arifesinde Hmeimim’de gerçekleşen ve iki Rus askerinin öldürüldüğü, Rus yetkililer tarafından havan saldırısından sonra ele geçirildi.

2 Ocak’ta da başka bir saldırıda kullanılan aynı model drone’un enkazı ortaya çıktı. Rus yayın organı Rusvesna, aynı yeşil bant, plastik ve kontrplak kaplı motora sahip enkazın fotoğraflarını yayınlayarak yerel askerler tarafından vurulup düşürülmeden önce drone’un İslamcı isyancı grup Ahrar el-Şam tarafından Humus’un kuzeyindeki bir Rus askeri mühendislik eğitim tesisine atıldığını iddia etti.

Bilinen ticari modellerin hiçbiriyle alakalı olmayan uçağın benzersiz uydurma tasarımı, Telegram’da satışa sunulan drone ile Rus ve Suriyeli güçlerin ele geçirdikleri modeller arasında güçlü bir ilişki olduğunu gösteriyor.

Frost & Sullivan’da drone endüstrisi analisti olan Mike Blades “Gördüğüm kadarıyla kadarıyla bu ‘drone’ tahta parçalar ve bant kullanılarak yapılmış. Muhtemelen servosu ve motoru internetten satın alınmış, buna rağmen bir model uçağı artığı gibi görünüyor” diyor.

Rusya Savunma Bakanlığı, Facebook paylaşımında bu uçağın teknolojik bir harika olduğunu, 50 kilometre uzaklıktan fırlatılabildiğini ve muhtemelen “uydu seyir sistemi ve belirlenmiş bir koordinattaki profesyonel olarak üretilmiş patlayıcı araçları uzaktan kontrol edebilme teknolojisine sahip ülkelerden birinden alındığını” iddia etti.

Pentagon, saldırıda herhangi bir dahli olduğunu inkar etti, Pentagon sözcüsü bu iddianın “herhangi bir dayanağı olmadığını ve tümüyle sorumsuz bir açıklama” olduğunu söyledi.

Ama Batılı ülkelerle terör grupları arasında bir ilişki olduğuna dair komplo teorileri devam ediyor, Rus hükümeti, Suriye'yle ilgili son yaptığı açıklamada ABD’yi İslam Devleti’nin doğu Suriye’de Rus generalin öldürülmesinde suç ortağı olmakla suçladı ve ABD destekli İslam Devleti karşıtı Kürtlerin terör örgütüyle birlikte olduğunu iddia etti.

Ortada bir dalavere olduğu hikayesi, sadece bakanın kendi hayal ürünü olan saçma ötesi bantla tutturulmuş rezil-mobil aracıyla değil, ayrıca oldukça eskiye dayanan ev yapımı drone kayıtları ve bunların Suriye ile Irak’ta militanlarca ticari kullanımıyla da yalanlandı.

Ticari drone’ların el bombası atmak amacıyla ilk defa ISİD tarafından, hüküm sürdüğü Suriye ve Irak’ta, popüler DJI Phantom modeli quadratorü (ç.n. dört pervaneli robot helikopter) bombardıman için uygun hale getirip Musul kuşatması sırasında ABD ve Iraklı askeri birlikleri taciz için kullanıldı.

Conflict Arnament’in ( Çatışma ve Silahlanma Araştırmaları Örgütü) hukuki araştırması, Irak’ta IŞİD’den ele geçirilen silah atölyelerinin örgütün drone mühimmatları için özel fünye ve kasa üretiminde ne kadar ileri gittiğini ve hatta daha büyük, belli bir amaç için üretilen drone iskeleti deneyleri yaptığını ortaya koydu.

Küçük drone bombacıları, bugün İran destekli Hizbullah’tan Kürdistan İşçi Partisi’ne (PKK) kadar geniş bir ideolojik alanda popüler. Irak Federal Polisi ile hükümetlerin bu durumu kendi avantajlarına çevirerek, kendi quadratorler tarafından taşınan mühimmatlarla IŞİD’i vurması üzerine bu taktik daha da ilgi topladı.

Ayrıca, drone bombacıları için gerekli olan kaba malzemeler –patlayıcılar, fünyeler ve ticari drone’lar- hafif silahlar için isyancı Craigslist’i gibi işleyen sosyal medya silah pazarlarında açıkça satılıp, kullanıcılara kendi elleriyle cephaneliklerini toplamalarına imkan veriyor.

Suriye’deki ev yapımı drone silahların artan popülerliği, yapımında kullanılan parçaların kolayca erişilebilir olmasından dolayı, drone bombacılarını geniş bir yelpazedeki isyancıların erişebilmesini sağlıyor.

Suriye’de azalan isyan hala hayata tutunduğu göz önüne alındığında Rusya ve Esad rejimi Hmeimim hava üssündekine benzer daha çok ev yapımı drone saldırıları ile karşılaşacak gibi görünüyor.