Suudi Arabistan'ın başı ciddi belada mı, Türkiye'yi nasıl etkileyecek?

Koronavirüs krizi, dünyanın genelinde ülkeleri derinden sarsmaya devam ediyor.

Körfez ülkeleri ise çifte krizle şok yaşıyor. Petrol fiyatlarının dip yapması nedeniyle özellikle Suudi Arabistan radikal kararlar alıyor.

Daha önce vergi koymayan Suudi Arabistan, Katma Değer Vergisini (KDV) yüzde 5'ten yüzde 15'e çıkarttığını ve gelecek aydan itibaren geçim yardımının iptal edileceğini duyurdu.

Bu kararlar, küresel petrol fiyatlarının geçen yıla kıyasla yarıdan aza düşmesini, hükümetin gelirlerinin yüzde 22 azalmasını ve büyük petrol projelerinin şimdilik rafa kaldırılmasını izliyor.

Devlet petrol şirketi Saudi Aramco, büyük ölçüde ham petrol fiyatlarının çökmesi nedeniyle, yılın ilk çeyreğinde net kârında yüzde 25'lik azalma olduğunu açıkladı.

BBC Güvenlik Muhabiri Frank Gardner’e konuşan Körfez Bölgesi Uzmanı Michael Stephens "Bu önlemler, acilen harcamaları azaltma ve zayıf petrol fiyatlarını istikrara kavuşturma gereğini ortaya koyuyor. Krallığın ekonomisi korkunç durumda ve normale dönmesi zaman alacak" diyor.

Suud
Petrol gelirleri azalınca Suudi Arabistan'daki hayat pahalılığı arttı.

Veliaht Prens Muhammed Bin Selman liderliğindeki Suud yönetimi için Kaşıkçı cinayeti sonrası ciddi anlamda yatırımcı kaybı yaşanmıştı. 

Frank Gardner, Suudi Arabistan’ın başvurabileceği bir Kamu Yatırım Fonu olduğuna ve şu anki tahmini değerinin 320 milyar dolara tekabül ettiğine dikkat çekiyor.

Ayrıca, çoğunluğu devletin elindeki Saudi Aramco şirketi var. Şirketin geçen yılki değeri 1,7 trilyon dolardı. Google ve Amazon'un o zamanki değerinin toplamına eşit.

Suudi Arabistan, şirketin çok küçük bir kısmını, sadece yüzde 1,5'ini 25 milyar dolara satarak, tarihin en büyük halka arzını gerçekleştirdi.

suud
Çoğunluk hissedarı Suudi Arabistan devleti olan Saudi Aramco, hâlâ dünyanın en değerli şirketi konumunda.

2007-2010 arasında İngiltere'nin Suudi Arabistan Büyükelçiliği görevini yapan Sir William Patey "Suudi Arabistan'ın yapısında önemli bir dayanıklılık olduğunu" söylüyor ve ekliyor:

"Uzun bir süre gidebilmelerini sağlayacak çok fazla rezervleri var ve petrol fiyatlarındaki bu düşüşten, pazar paylarını koruyarak ve hatta büyüterek çıkabilirler."
Bu hafta yapılan kemer sıkma önlemleri uzmanlarca, "acı veren önlemler" olarak tanımlanıyor.

Ülke ekonomisinde bu yılın ilk çeyreğinde 9 milyar dolarlık bütçe açığı oluştuğu belirtiliyor.

Mayıs 1998'deki kemer sıkma önlemlerine atıf yapan Gardner, “Bu kez durum daha ciddi olabilir” diyor. Ancak yine de Suudi Arabistan’ın, dünyanın görmezden gelemeyeceği kadar büyük ve önemli bir ekonomiye sahip olduğunu vurguluyor.

BBC muhabiri, geçtiğimiz günlerde, Newcastle United'ın yüzde 80'ini almak gibi, büyük ses getirecek yatırımlar yapmaya çalıştıklarını da hatırlatıyor.

Ekonomist Atilla Yeşilada ise, koronavirüs krizinden en kötü etkilenen Müslüman ülkesinin Suudi Arabistan olduğunu söylüyor.

Ciddi bütçe açığına dikkat çeken ekonomist, “Ülkenin sosyal karışıklığa gireceğini düşünmüyorum ama çok hızla fakirleşecek ve çevre ülkelere yaptığı yardımları da azaltacak bir ülke olarak görüyorum” diyor.

Türkiye açısından da bu durumun çok önemli olduğunun altını çizen Yeşilada, Kaşıkçı cinayeti sonrası bozulan ilişkilere işaret ediyor.

Bunun şimdiye kadar ekonomiye yansımadığını, orada iş yapan Türk müteahhitlerin mal alıp satmaya devam ettiğini ancak bu kriz sonrası bu ticari ilişkinin etkilenebileceğini kaydediyor.