Çocukların camiye girmesinin yasak olduğu İslam ülkesi!

Orta Asya’nın  nüfusunun çoğunluğu Müslüman olmasına karşın 18 yaşından küçüklerin camilere girmesinin yasak olduğu Tacikistan’ı, bu derece sert önlemlerle yönetilmesinin nedenlerini açıklamaya çalışacağım.

Camilere girmek için yaş sınırı var fakat zaten çok sayıda camii yoktur olan da tenhadır, kaldığım sürede de ezan sesi de pek duymadım.

Tacikistan

Gerek Afganistan’a olan sınırından  ve bu sınırın hemen yanında illegal geçim kaynağı olan afyon yetiştirilen bölgesi olması sebebiyle ve tabii bu coğrafyada gittikçe yükselen Vahabi inancı dolayısıyla radikal islam korkusu ülkeyi sert tedbirler almaya yönlendirmiş.

Aslında  bölgede ki sıkıntının geçmişi uzun bir tarihsel süreç.

Süreç Pakistan’ın Veziristan bölgesinin kağıt üzerinde çizilen haritalara dayanarak önceleri İngilizlerin  verdiği silah, askeri eğitimler, ardından Suudi parasıyla kurulan Vahabi tekkeleri vasıtasıyla bütün coğrafyaya radikalizmin yayılmasına sebep olmuştur.

Bugünde  özellikle Pakistan ve Afganistan tüm dünyadaki İslami örgütleri besleyen askeri eğitim kampları bulunmaktadır. Pakistan’da El Kaide, Aganistan’da Taliban, Özbekistan’da Horasan gibi örgütler bölgede etkindir.

Bu örgütlerin etkin olmasının nedeni, yıkılan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin nin dayattığı din karşıtı politikalar ve tabii halkın yoksul ve eğitimsizliğidir.

Tacikistan

Tüm Orta Asya’ya egemen Rusya etkisi Tacikistan’da daha da belirgindir… Hem ekonomik, hem askeri olarak bağımlıdır Rusya’ya.

Topraklarında kurulu üsler sayesinde Rusya’nın bölgedeki Amerikan varlığına karşı stratejik denge unsuru görevini sağlamaktadır.

Ülkenin cumhurbaşkanı İmamali Rahman da diktatörlüğünü Rusya’ya dayanarak sürdürebilmektedir.

Ve tabii tek adam rejiminin sonucu olarak özellikle dini ve sosyal konularda çok sert tedbirler göze çarpar ekonomi ve ticarette ise rüşvet. Rüşvet ve yaptırımlara dayanamayan batılı şirketler burada pek varlık gösteremez.

Yerel kıyafetlerin bir parçası olan başörtüsü dışında her türlü tesettür giyim yasaktır, devlet daireleri ve kamu kurumlarında baş örtülemez.

Tacikistan

Etki tepki meselesi herhalde, gelinlerde tesettür modası hakimdir, hemen her gün parklarda fotoğraf çektiren  tesettürlü gelinlere rastlanır.

Okullarda eğitim laiktir ve Rusça öğrenilir. Tacikçe yanı sıra hemen herkes Rusça konuşur.

Orta Asya’da dengeler her an değişmeye meyillidir fakat Tacikistan’daki Rus kültürü, etkisi ve sosyal politikalar çok  değişecek gibi değildir en azından kısa sürede.

Tacikistan

Sarp dağlar, dik dağ geçitleri, sıradağların yanı sıra Maveraünnehir’den  ayrılarak Tacikistan topraklarından akan Amu Derya, bu yöredeki adıyla Panj, nehir yolu boyunca şelaleler, doğanın bütün cömertliğine karşın yoksul Tacikistan!

Bu kadar zorlu bir coğrafyayı aşmak zorunda kalmış bir zamanlar kadim ipek yolu gezginleri.

Orta Asya’nın diğer tüm ülkelerinde rastlanan Türk boylarına ve etkisini Tacikistan’da rastlanmaz, bu ülkede konuşulan dil Farsça’nın bir lehçesi olan Tacikçe’dir.

Başşehri Duşanbe’dir. Şehir adını pazartesileri kurulan pazardan alır.

Sovyetler birliği sırasında Stalingrad olan adı, bağımsızlık sonrası tekrar Farsça’da pazartesi anlamına gelen Duşanbe olmuştur.

Tacikistan gezginler için pek cazip bir ülke olmamakla beraber, Orta Asya politikalarını, güç dengelerini, kültür farklılıklarını anlayabilmek isteyenler için önemlidir.

Tacikistan

Her şehir farklı duygular yaratır ziyaretçisinde, her şehrin farklı ritmi atmosferi, enerjisi vardır.

Şehre dahil olmak için o ritmi yakalamak gerekir.

Bazı şehirler hızlı akar New York, Paris, Londra gibi onlarla birlikte koşar insan.

Duşanbe’de salını zaman, parklara giderken de, çayhanelerde de salına salına vakit geçer. Yapacak, görecek fazla bir şey yoktur ama aylaklığın keyfi çıkarılır.

Batı şehirlerinde görmeye alıştığımız fast- food zincirleri, tekstil markalarının hiç biri yoktur.

İhtiyaçlar kerwan denilen uçsuz bucaksız pazar yerinde giderilir ve buralara Çin malları hakimdir, marketlerin çoğu uzun saatler açıktır ve arada Rus malları da göze çarpar.

Tacikistan

Çok sayıdaki pazar yerlerinde meyve ve sebzenin yanı sıra uzun kuruyemiş tezgahları vardır o kadar çokturlar ki, sanki kuruyemiş halkın ana besin kaynağıdır.

Akşam üstleri ise şehirdeki çeşitli görevlerde çalışan yabancılar People Bar’da buluşurlar, oldukça renkli bir pub havasında olan bu mekanda elbette ki en çok votka tüketilir.

Yemeğe Rus lokantalardan birine gidebilir ya da şehrin tek jazz klübünde eğlenebilirsiniz.

Çok fazla seçenek yoktur ama geniş caddeleri, eski tarz binaları, her yerde fıskiyelerden akan sularıyla yeşil bir vahadır Duşanbe, sanki bir zaman makinesiyle elli yıl geriye götürür ziyaretçisini!