Ağu 15 2019

Milattan Önce 18. yy'nin 'en kötü' iş adamı ile tanışın

Dolandırıcılık, hırsızlık ya da evrakta sahtecilik 21. yüzyıl dünyasının olduğu kadar antik çağların iş dünyasının da bir parçasıydı. 

İnsanoğlunun olduğu her yerde görev kötüye kullanma, ticarette kazıklama, kötü mal satma ya da verdiği sözü tutmama vakaları yaşanıyor.

Bu seferki örnek Milattan Önce (M.Ö.) 18. yy'ye ait. Bu yüzyılda tabletler üzerine yontulmuş çivi yazısı bilinen en eski iş adamının Mezopotamya'da olduğunu ve bugünkü Irak'ta Ur adı verilen bir şehirde yaşadığını gösteriyor.

Ea-Nasir isimli iş adamı, yüzyılının en kötü iş adamı olma potansiyelini de içinde barındırıyor zira Nasir'le ilgili şikayetlerin haddi hesabı yok. 

İngiliz arkeolog Leonard Wooley'in büyük ölçüde 20. yy'de ortaya çıkardığı Ur şehrinde, kazılar sonucunda bulunan çok sayıda çivi yazılı tablet Nasir'a yazılmış mektuplardan oluşuyor. Bugünkü Bahreyn'de bulunan Dilmun merkezli bir Alik Tilmun adı verilen bir loncaya üye olan Nasir'in Basra Körfezi'ndeki bu konuma ona ihracat-ithalat yapması için de harika bir fırsat sunuyordu. Tıpkı diğer iş insanlarına olduğu gibi. 

Nasir'in evinde bulunan çok sayıdaki tablet, onun önemli bir tüccar olduğunu, bakır ticareti yaptığını ve toptan bakır külçeleri sattığını gösteriyor. Ancak kimi zaman da tekstil, gıda ve metal ürün işi de yapan Nasir, kariyerinin başında Ur'da bir saray için alım-satım yapıyor ancak bir noktadan sonra Dilmun'da daha fazla vakit geçiriyor ve alacaklılarının gönderilmeyen mallarla ilgili yazdığı tepki dolu mektuplara maruz kalıyor. 

Örneğin Arbituram isimli bir adam Nasir'e, "...bakırı verdin... ve gümüşü de gönder ve Nigga-Nanna'ya karını da yolla. Sana bir tablet gönderdim. Neden bana bakırı vermedin? Bakırı vermezsen sana sözlerini hatırlatacağım. İyi bakır, gönder mutlaka. Bana bir adam yolla" diye sesleniyor.

Kısa bir süre sonra da Arbituram huysuz bir halde yeni bir mektup yazıyor ve, "Neden bakırı Nigga-Nanna'ya vermedin. Ili-idinmam, Nigga-Nanna'nın aldığı bakırın benim bakırım olduğunu söyledi. Nazik ol ve yeterli miktarda NiggNanna'ya bakırı yolla, hakkı olan kadarını" diyor.

Ardından devreye başka isimler de giriyor ve Appa isimli bir iş adamı Nasir'a, "Benim bakırımı, iyi olanı Nigga-Nanna'ya yolla ki kalbim dert çekmesin" diye yazıyor. 

Imgur-Sin ise, "Samas (güneş tanrısı) yaşamını kutsasın. Nigga-Nanna'ya iyi cins bir bakır yolla. Bana 10 şekel gümüş yollattın. Kalbinin sıkıntı çekmemesi için Nanna'ya iyi bakır ver. Bundan ne kadar yorulduğumu bilmiyor musun" diye kızıyor.

Tıpkı bu isimler gibi çok sayıda kişinin Nasir'e öfke dolu mektuplar yazdığı görülüyor.

Haberin orijinaline buradan ulaşabilirsiniz