Tem 16 2019

Türkiye fındığının kaymağını kimler yiyor?

Türkiye, dünya fındık ihtiyacının yüzde 70'ini karşılayan bir ülke. Son beş yılda, yurt dışına ihracat oranı ortalama 550 bin ton olarak gerçekleşti.

Dünya fındık üretiminde, Türkiye'den sonra ikinci sırada gelen İtalya'da ise üretim 100 bin tonun üzerinde. Ardından 60 bin tonla Gürcistan, 50 bin tonla Azerbaycan, 35 bin tonla Amerika geliyor. 

Fındık en fazla çikolata sektöründe hammadde olarak kullanılıyor ve bu sektör, Türkiye'ye alternatif yaratabilmek amacıyla bahsi geçen ülkelere büyük destekler sağlıyor.

Bu konuyu irdelediği 16 Temmuz tarihli yazısında, Ali Ekber Yıldırım, istenen başarının henüz elde edilemese de çalışmaların sürdüğüne dikkat çekiyor.

"Türkiye fındığından kimler para kazanıyor" diye soran Yıldırım, "Amaç, Türkiye'nin yüzde 70'i bulan üretim ve ihracat tekelini kırmak ve alternatif oluşturmak, Türkiye'nin bu alandaki gücünü kırarak fındığı daha da ucuza temin etmek" yorumunu yapıyor. 

Türkiye fındığının değerini düşürmek için karalama çalışmalarına da değinen Yıldırım, bu konudaki girişimleri şu satırlarla anlatıyor:

"Alternatif yaratmada istenen başarı elde edilemeyince bu kez, Türk fındığının değerini düşürmek için; özellikle hasat döneminde "Türkiye fındık üretimindeki üstünlüğünü kaybediyor", "Türkiye fındıkta rakipsiz değil", "Fındık pahalı olursa çikolata üretiminde badem kullanılır" gibi söylemlerle piyasa yönlendiriliyor. Uygulanan politikalar da bu görüşü destekleyince çalışmalar başarılı oluyor.

Türkiye, daha çok fındık ihraç ederek daha az gelir elde ediyor. İhracatla ilgili ayrıntılara geçmeden 2019 ürünü hasat öncesi genel duruma bakmakta yarar var.

Ticaret Bakanlığı'nın 2018 Fındık Raporu'nda yer alan verilere göre, Türkiye en yüksek ihracat gelirini 2014-2015 sezonunda elde etti. 2014 yılında fındık üretiminin 450 bin tona düşmesi nedeniyle fiyat yükseldi ve o sezon Türkiye 217 bin 427 ton iç fındık ihraç ederek 2 milyar 799 milyon dolar döviz girdisi sağladı. Miktar olarak ise en yüksek ihracat 2012- 2013 sezonunda gerçekleşti. 2012-2013 sezonunda 301 bin ton iç fındık ihraç edildi. Elde edilen döviz geliri 1 milyar 750 milyon dolar oldu.

Son beş sezona bakıldığında Türkiye'nin fındık ihracatı miktar olarak artsa da değer olarak azalıyor. 2014-2015 sezonunda 217 bin 427 ton iç fındık ihraç edilerek 2 milyar 799 bin dolar gelir sağlandı. Bir sonraki sezon 249 bin 681 ton iç fındık ihraç edildi. İhraç edilen fındık miktarı 32 bin ton artmasına rağmen döviz geliri 500 milyon dolar azalarak 2 milyar 280 bin dolara düştü. 2016-2017 sezonunda 235 bin 769 ton ihracata karşılık 1 milyar 8882 milyon dolar döviz geliri elde edildi. 2017-2018 sezonunda ise 279 bin 250 ton iç fındık ihraç edildi. Buna karşılık gelir 1 milyar 635 milyon liraya düştü. 2014-2015'e göre 62 bin ton daha fazla iç fındık ihraç edilmesine rağmen 1 milyar dolarlık kayıp var. Bu para kimin cebine girdi?

Özetle, Türkiye fındıkta birinci olmakla övünse de, her yıl daha çok fındık ihraç ederek daha az dövize razı oluyor. Birileri Türk fındığından ciddi para kazanıyor. Bu gerçeği görmenin zamanı gelmedi mi?"

Yazının tamamına buradan ulaşabilirsiniz