Şub 26 2018

TDK'ye mahkeme ‘dur’ dedi: O kelimeler kaldırılacak

‘Oynak’, ‘taze’, ‘müsait’, ‘yollu’... Türkçe sözlükteki karşılıklarıyla tartışma yaratan kelimeler... 

Türkçe Sözlük'te "müsait" kelimesinin anlamı "Flört etmeye hazır olan, kolayca flört edebilen (kadın)" olarak tanımlanıyordu. Bu da 2015 yılında gündem olmuş ve kadınların tepkisine yol açmıştı.

TDK’nin kadına yönelik aşağılama yorumlarına yol açan bu tanımlamaları uzunca bir süredir gündemde. 

TDK, bir kelimenin edebi eserden mi yoksa halk arasında kullanılan anlamıyla mı olduğu yolunda bir çalışma başlattıklarını açıklamıştı ancak mahkemeden gelen bir karar var. 

Cumhuriyet'ten Alican Uludağ'ın haberine göre, Ankara 6. İdare Mahkemesi, bazı kelimelerin ifadelerinin kadını aşağıladığı belirterek Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğünden çıkarılmasına karar verdi.

Dava, Halkevleri Eş Genel Başkanı Dilşat Aktaş'ın, TDK tarafından yayımlanan sözlüklerde ve kurumun internet sitesinde yer alan sözlükteki bazı kelimelerin tanımlarında cinsiyet ayrımcılığı yapıldığını belirterek, bunların sözlükten çıkarılması için 2015 yılında TDK'ye başvurması üzerine açıldı. 

Zira TDK, başvuruyu reddetmişti. İdare mahkemesinde açılan ret işleminin iptali davasının dilekçesinde, 'müsait', 'boyalı', 'yollu', 'taze', 'oynak', 'kötü yola düşmek', 'esnaf', 'kötüleşmek', 'serbest' kelimeleri gibi bazı kelimelere yönelik tanımlamaların, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelere aykırı olduğu vurgulandı.

Davayı hükme bağlayan Ankara 6. İdare Mahkemesi de, kadına yönelik ayrımcı kelimelerin kaldırılması talebini reddeden TDK için, bu kelimelerin sözlükten çıkarılması kararını verdi. 

Kararın gerekçesinde, şöyle deniyor:

"Türkçenin söz ve anlam yapısını korumak ve geliştirmek konusunda davalı idarenin asli görevi üstlendiği, bu görevi kapsamında; Türkçenin, özellikleri ve kuralları bozulmadan doğru, güzel ve anlaşılır şekilde kullanılmasını sağlamak, dilin düzeysiz, kaba ve argo kullanımına yer vermemesi ve de ‘toplumsal cinsiyetçilik' bağlamında kadını zorunlu rollere iten, onu aşağılayan ve ikincil gösteren ifadeleri içeren her türlü kelime yapısını kullanmaması gerektiği açıktır. Diğer bir ifadeyle, toplumsal cinsiyetçilik içeren tüm kelime yapılarına çalışmalarında yer vermemesi, davalı idarenin uluslararası ve ulusal normlardan kaynaklanan görevidir."

Öte yandan iptal kararına ilişkin ilginç bir durumun da ortaya çıktığı belirtiliyor haberde. Mahkemenin kadın üyesi Güler Kodal'ın, karara muhalefet ettiği, mahkemenin diğer erkek iki üyesinin ise onay oyu verdiği kaydediliyor.