Esra Tüzün
Oca 29 2018

Engellilere umut ışığı: Diş gibi bacak ekilebiliniyor!

 

Dünyada yankı uyandıran bacak ekme yönteminin babası Türkiye’ye geldi. Avusturalyalı doktor, diş implantı gibi yapılan bacak ekme işlemini Türk doktorlara gösterdi.

Boy uzatma konusunda dünyaca ünlü Türk cerrah Prof. Dr. Metin Küçükkaya tarafından düzenlenen ortopedi cerrahlarına yönelik kursta ilginç br konuk ağırlandı. 

Avustralya Royal Brisbane Hospital’ın cerrahı Dr. Kevin Tetsworthkursa cerrahlara diş implantına benzer şekilde eklenen bacak implantı tekniğini tanıttı. 

Toplantıya ev sahipliği yapan Prof. Dr. Metin Küçükkaya, bu cerrahi tekniğin doktorların yanısıra hastalara da anlatılması için çaba sarfetti.

Brisbane Hospital’dan Dr. Kevin Tetsworth sorularımızı yanıtladı;

Diş implantı yapar gibi bacak implantı yapıyorsunuz ve tıp dünyasında büyük bir çığır açtığınız kendi geliştirdiğiniz yöntemi bize de anlatır mısınız?

Osseointegrasyon, 1950’lerde İsveçli dişçi Ingvar Branemark tarafından titanyum vidalarla diş implantasyonu çalışmalarının temeli atıldı. 

1990’dan beri uygulanmaya başlayan diş implantasyonu günümüzde her sene 2 milyona yakın hastaya yapılmakta. Dr. Branemark’ın ortopedist olan oğlu Rickard aynı teknikle ampute (kol bacak gibi uzuvlarını kaybetmiş) hastaların hayatını kurtarmaya başladı. 

San Fransisko’da yaşayan doktor, 27 senede 200 hastada bu tekniği kullanmış. Titanyum vidaların kemiğe takılmasında sonra protezin takılmasının sağlandığı operasyonla hastalara kalıcı bir çözüm sağlanmakta.

Vidalar sayesinde protez gerektiğinde değiştirilebiliyor. İsveç tekniği ile iyileşmeler 12-18 ay kadar sürse de, biz hastalarımızı 12 haftada tamamen iyileşmiş olarak günlük hayatlarına dönmelerini sağlıyoruz.

Ampute hastaların yalnızca yüzde 25’i bildiğimiz klasik protezi kullanırken memnun yüzde 75’i sorun yaşıyor. Ancak vidaların kemiğe çakılmasıyla protez vücudun bir parçası haline geliyor ve yumuşak doku sorunları çözülüyor.

İlerleyen teknolojiyle yapılan son çalışmalar kol protezlerini de çok gelişmekte. Göğüsten alınan kas ve sinirlerle kolun beyinden gelen emirleri, bluetooth teknolojisi kullanılarak yerine getirmesi sağlanabilecek hatta elinizde tuttuğunuz cismin soğuk mu, sıcak mı olduğunu anlayabilecekler. 

Ellerin bluetooth ile çalışabileceği sürdürülen çalışmalarla ortaya çıktı. Bu uygulama için önümüzde 5-10 sene lazım. Bu sayede ileride kol ve bacak nakillerine de ihtiyaç kalmayabilir.

Bu tekniği uygulayan başka doktorlar var mı, yoksa dünyada yalnızca siz mi kullanıyorsunuz?

Benimle çalışan Iraklı  Dr. Munjed Al-Muderis var. 9 ay boyunca merkezimizde eğitim aldıktan sonra, 2010 yılından günümüze kadar 300 tane hastayı ameliyat etti. Tekniği kullandığı hastaların 220’si uyluk kemiği, 80’i kaval kemiğinden ameliyat edildi.

İyileşme süreci ne kadar sürüyor?

İsveçli doktor 12-18 ay arasında bir süreken Dr. Tetsworth’un tekniği ile 12 hafta tam rehabilitasyon ve bağımsız hareket kabiliyeti olabiliyor. Bu süreç sonun da hasta rahatlıkla yürümeye veya protezini kullanmaya başlayabiliyor. Klasik protezdeki yük yumuşak dokulara binmesinden dolayı oluşan ağırlık sorunu halloluyor.

Hangi vakalarda kullanılıyor?

  -travma
  -tümör
  -enfeksiyon
  -konjenital/doğuştan bozukluklar
  -diabet ve dolaşım bozuklukları

Bu arada en iyi sonuçları  diz üstü ve kalça uygulamalarında alıyoruz. Diz altı uygulamalarda hastalar normal protezlerle idare edebiliyor.
 
Kimlere uygulanamıyor?
 
-16 yaş altı çocuklara
 -sigara kullananlara (nikotinin kemikteki etkisinden dolayı enfeksiyon riski artıyor.
 -uyuşturucu kullananlara
 -obezite sorunu olanlara
 -ruhsal durumu elverişli olmayanlara
Uygulayamıyoruz.
 
Riski var mı?
 
-vida takılırken kemiklerde oluşabilecek kırıklar
 -enfeksiyon (hastaların yüzde 23’ün de ilk yılda oluşabiliyor)
 -ameliyat sırasında oluşan sorunlar

Bence en büyük sorun bu ameliyatın oldukça maliyetli olması. Toplam masraflar 50.000 Dolar-150.000 Dolar arasında değişiyor olması. Ancak bu sorun bu operasyonların yaygınlaşmasıyla aşılacaktır.
 
- Dünyada şu sıra birçok savaş olduğu için bu teknik askeri alanda kullanıyor mu?

Amerikan ordusu çok ilgilenmekle birlikte henüz Amerikan Sağlık Bakanlığı izni alamadığı için başlı üniversitelerde çalışma aşamasından ileri gidemedi.

Ameliyat için gerekli malzemeler nerede üretiliyor?

Şimdilik üretim yapan birkaç ülke var. İsveç, Hollanda, Almanya ve Avustralya.
 
- Sizin hastanenize başvuran hastalar kendi ülkenizin vatandaşları mı?

Büyük çoğunluk Avustralyalı ancak Ortadoğu’dan hastalarımız var. Savaş bölgesinden…

Bu uygulama için yaş sınırı var mı?

84 yaşında bir hastaya uyguladık yürüyerek çıktı hastanemizden. Dolayısıyla 16 yaş üstündeki şartlara uygun hastalara osseointegrasyon yapabiliyoruz.
 
Prof. Dr. Metin Küçükkaya da, deformite cerrahisi kursu üzerine sorularımızı yanıtladı:

El ve bacak deformiteleri konusunda tıp dünyasında önemli gelişmeler var mı?

Yıllardır düzenlediğimiz bir deformite cerrahisi kursu var. Her yıl dünyanın çeşitli ülkelerinden yenilikler konusunda spesyalize olmuş hekimler kurs vermek üzere davet ediyoruz. 

Katılımcılar da dünyanın farklı ülkelerinden gelerek katılıyorlar. Alman, Avusturya, Hollanda, Finlandiya, Çin, MalezyaKore, Suudi Arabistan, Katar, Mısır, Suriye, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Azerbaycan, Rusya, İsrail’den hekimler geldi.

Bu hekimler hangi konularda yeni gelişmeleri paylaşıyorlar?

Yetişkin ve çocuklarda boy uzatması ve deformite cerrahisi kursun ana konusu. Bu konu ile ilgili bütün yeni teknolojilerve ugulaalar; uzayabilen çiviler, akıllı fiksatörler ve plaklar… 

Günümüzde uzaktan kumandalı uzatma çivilerini yaygın olarak kullanmaya başladık. Bacak kısalıkları, boy kısalıkları, çarpık bacakların uzatılması gibi. 

Önceki yıllarda dışarıdan takılan eksternal fiksatör dediğimiz cihazlar kullanılmaktaydı. Teknoloji ve cerrahi tekniklerin gelişmesiyle günümüzde kemiğin içine yerleştirilen uzaktan kumandalı çiviler ve imlantlarla artık hastanın konforlu tedavisi sağlanıyor.

İlizerov tekniği dünyada savaş döneminde geliştirilmiştir ve bugün hala bu yöntemler kullanılır.

Dr. Tetsworth metodu Türkiye’de uygulanabilir mi?

Türkiye’de de doktor alt yapısı ve ekip var. Bu yöntem için standart ameliyat şartları yeterli ama implantların getirilmesi ya da üretilmesi gerekiyor.