Türk dış politikası algısı: ABD tehdit, Rusya dost

 

Kadir Has Üniversitesi’nin yaptığı, “Türk Dış Politikası Kamuoyu Algıları Araştırması-2019” yayınlandı. 26 ilde (İstanbul, Ankara, Konya, Bursa, Kocaeli, İzmir, Aydın, Manisa, Tekirdağ, Balıkesir, Adana, Antalya, Hatay, Zonguldak, Samsun, Kastamonu, Kayseri, Kırıkkale, Trabzon, Gaziantep, Van, Mardin, Malatya, Şanlıurfa, Erzurum ve Ağrı) ikamet eden 18 yaş üstü bin kişinin katıldığı araştırmaya göre; kamuoyunda ABD’nin ‘kötü algısı’ artıyor, Rusya ile ilişkilere yönelik sempati ise öne çıkıyor.

Araştırmaya göre, ABD Türkiye’ye tehdit oluştururken, Rusya stratejik ortak olmaya doğru gidiyor. ABD’nin tehdit ve güvenilmek olarak algılanmasının en önemli nedenleri ise “Ortadoğu ve Kürt politikaları.”

Araştırmaya göre, Türkiye vatandaşlarının, Türk Dış Politikası ile ilgili haber almak için en önemli kaynağı yüzde 87,4 ile televizyon.

Araştırmaya katılanlar “S-400 Nedir?”, yüzde 19.6 oranında füze; “F-35 nedir?” yüzde 22.9 oranında savaş uçağı, “Patriot nedir” sorusuna ise yüzde 17,3 ile ‘füze’ yanıtı vermiş. 

“YPG/PYD Nedir?” sorusunun yanıtı ise yüzde 56,5 “terör örgütü”.

Ankete katılanlara göre Türk dış politikasının en önemli meselesi, yüzde 20,6 oranında ABD ile ilişkiler. Ve gelecek 10 yılda Türkiye’nin karşı karşıya geleceği en önemli olay ise,  yüzde 60 oranında ‘sınırı aşan terörizm’.

Bu soruları yanıtlayanlara göre, Türkiye yüzde 32.9 ve en yüksek oranda bir “İslam ülkesi”.

Türkiye’de dış politikanın yapım sürecine Cumhurbaşkanı’nın en etkili olduğunu söyleyenlerin oranının yüzde 72,2 olduğu araştırmada; “Sizce daha etkili bir Türk Dış Politikası için aşağıdakilerden hangisine ya da hangilerine ağırlık verilmelidir?” sorusuna ise yüzde 62 oranında “diğer ülkelerle siyasi ilişkiler kuvvetlendirilmelidir” yanıtı verilmiş.

Araştırmada “Size sayacağım ülkeler Türkiye’ye tehdit oluşturmakta mıdır?” yanıtına verilen yanıtlar sırasıyla şöyle: Yüzde 81.3 ABD, Yüzde 70.8 İsrail, Yüzde 65 Fransa, Yüzde 62.8 İngiltere ve Yüzde 61.2 Ermenistan.

Bu yanıtı verenlerin işbirliğinin artırılması yönünde tavsiye ettiği ülkeler ise yüzde 44,5 oranında Azerbaycan, yüzde 41,2 oranında Türki Cumhuriyetler.

“Türkiye'nin daha aktif politika izlemesi gereken bölgeler” ise yüzde 47.6 ile Ortadoğu, yüzde 44,9 ile Avrupa, yüzde 21,9 ile Karadeniz.

Araştırma “yabancı ülkelerde asker bulundurma-üs kurmayı destekleme” konusunda da sorular sormuş. Seçmenler bazında yapılan sınıflamaya göre AKP seçmeni yüzde 63.9 bu uygulamayı desteklerken, HDP seçmeni arasında bunu destekleyenlerin oranı yüzde 18.8. Bu sorunun devamında “sınır ötesi operasyonlar düzenlenmesini destekleme” konusundaki soruyu ise AKP seçmeni yüzde 63.6, CHP seçmeni yüzde 46, MHP seçmeni yüzde 51,1 oranında desteklediğini belirtmiş.

Araştırmaya katılanlara “Türkiye'nin bölünme tehlikesi altında olup olmadığı” da sorulmuş ve bu soruda hayır yanıtı bütün partilerde öne çıkmış. “Hayır” diyenlerin yüzde 64,1'i AKP, yüzde 59.4'ü HDP, yüzde 49.8 CHP, yüzde 44.3'ü MHP seçmeni.

ABD-Suriye algısına rağmen, araştırmaya katılanlar AKP hükümetinin dış politika anlayışını başarılı bulmuyor: Yüzde 29.7 başarılı, yüzde 31.5 ne başarılı ne başarısız, yüzde 38.8 başarısız.

Araştırmanın sorguladığı bir diğer konu ise, Türkiye’nin AB üyeliği. Yüzde 61.1 oranında kişi, AB üyeliğini desteklediğini söylerken; bunların yüzde 58.5'i AKP, yüzde 73.7'si CHP, yüzde 60,2'si MHP, yüzde 53.5'ü ise HDP seçmeni.

"Sizce Türkiye için AB üyeliğinin alternatifi hangisi olabilir" sorusuna ise "Türk Birliği kurulmalıdır" diyenlerin oranı yüzde 27.8 oranında iken, yüzde 18.1 oranında ise “Rusya ile stratejik işbirliği yapılmalı” cevabı verenlerin oranı da dikkat çekici.

Rusya ile Türkiye arasındaki ilişkileri nasıl tanımlarsınız, sorusuna en yüksek oran (yüzde 26,1) stratejik ortaklık olduğu yönünde. Yüzde 13,4 oranında yakın işbirliği, yüzde 16,3 ise işbirliği vardır diyenler de var.

Dış politika konusunda en önemli olumsuzluk sığınmacılar. Bunu "Türkiye ile Avrupa Birliği arasında sığınmacılara yönelik olarak yapılan anlaşmayı nasıl buluyorsunuz” sorusuna verilen yanıtlardan anlamak mümkün. Çünkü bu soruya ‘olumsuz buluyorum’ diyenlerin oranı yüzde 54.7.

Ankete katılanların NATO ile ilgili soruya verdiği yanıt ise, yüzde 60,8 oranında NATO üyeliğinin devam etmesi gerektiği.

Ankete katılanlar ABD-Türkiye arasındaki ilişkiyi ise şöyle tarif etmiş. Yüzde 39,4 oranında "güvenilmez ülkedir" diyenlerin yanı sıra, yüzde 22,6 "sömürgeci ülkedir" diyenler de önemli bir oranı teşkil ediyor.

Türkiye ile ABD arasındaki en önemli sorunlar ise yüzde 60,5 terörle mücadele, yüzde 37,3 ABD'nin PYD'ye destek vermesi, yüzde 31,2 oranında ise ABD'nin Ortadoğu’daki Kürt politikaları olarak sıralanmış.

Türkiye'nin en önemli gündemi olan "Türkiye Rusya'dan S-400 füzelerini almalı mı" sorusuna yüzde 44 oranında "almalıdır" yanıtı verilmiş. 

Bu sorunun hemen ardından "gelecek birkaç yılda Türk-Amerikan ilişkilerinin ne yönde ilerleyeceğini düşünüyorsunuz" sorusuna yüzde 39,6 oranda "kötüye gider" diyenlerin yanıtı ilk sırada.

"Kuzey Suriye’de olası bir Kürt Özerk Bölgesi Türkiye’deki Kürtlere aynı beklentiye sokar mı?" sorusuna verilen "Evet" oranının yüzde 40,4 oranında çıkması da, Türkiye vatandaşlarının Suriye savaşına ilişkine algısına dair önemli bir veri.