Şub 14 2018

'Türkiye, Rusya ve İran'ı ABD'nin aleyhine çevirmeye çalışıyor'

Türkiye, ABD, Rusya ve İran… Her birinin Suriye’de bir hesabı var. Hiçbiri oyunun dışında kalmak istemezken; ortak amaçları kendileri dışındaki aktörleri oyun dışına itmek.

Türkiye de, güvenlik çıkarlarını gerekçe göstererek Suriye’deki sonu gelmeyen güç mücadelesine dahil oldu.

Hal böyle olunca da, hangi ülkenin Suriye’de neyin peşinde olduğuna dair uluslararası medyada çok sayıda yorum ve makale de bu konuyu irdeliyor.

The National Interest’de, Gönül Tol tarafından kaleme alınan makalede, Türkiye’nin Rusya ve İran’ın Amerika’ya karşı tavır almaları için çabaladığını yazıyor.

Makalenin satırbaşları şöyle:

Kısa bir süre önce, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, ABD’nin Suriyeli Kürt militanlara askeri yardım gönderdiği Suriye’de, Türkiye, İran ve Rusya’nın çıkarları aleyhine çalıştığını söyledi.

Erdoğan, “ABD, DAEŞ’e karşı mücadele için beş bin TIR ve iki bin kargo uçağı dolusu silah yolluyorsa, buna inanmayız. Bu, ABD’nin Türkiye ve İran’a, belki de Rusya’ya, karış bir hesabı olduğunu anlamına gelir” dedi.

Bu ülkelerdeki ABD karşıtı hisleri ateşleyerek, Erdoğan Ankara’nın Rusya ve İran’la artan gerilimini önemsiz göstermeye ve ilişkileri onarmaya  çabalıyor. Eğer başarırsa, Dışişleri Bakanı Rex Tillerson’un Ankara’ya ziyaretinden hemen önce, Washington daha az uzlaşan bir Türkiye ile anlaşmak zorunda kalacak.

Erdoğan’ın açıklamaları, Türkiye, Rusya ve İran arasında Suriye konusunda tırmanan gerilimin ortasında geldi.

ABD’nin Kürt militan grubu YPG ile işbirliğinden hayalkırıklığına uğrayan Ankara, gözünü Moskova ve Tahran’ın yardımına çevirdi.Türkiye, üç ülkenin çatışmasızlık bölgeleri kurma çabalarının bir parçası olarak, Suriye’nin kuzeydoğusundaki İdlib kentinde gözlem noktaları kurdu.

Türkiye Afrin’e girebileceğini ve Astana ortaklarının yönünü başka tarafa çevireceğini umdu. Ankara, Rusya Kürt kantonu Afrin’e saldırmak için yeşil ışık yaktığında, istediğini elde ettiğini düşündü. İran ve Esad rejimi, Türkiye’nin hareketine ses çıkarmadı.

Ancak sahadaki son gelişmeler, işlerin sanıldığı kadar pürüssüz, Rusya ve İran ile ortaklığın da Ankara’nın umduğu kadar güçlü olmadığını gösteriyor. Rusya, Türkiye’nin el Kaide bağlantılı Heyet Tahrir el Şam’ın İdlib’teki etkisini kırmamasından dolayı hayalkırıklığına uğramış vaziyette. İran ve Esad rejimi de, Türkiye’nin Afrin harekatından artan oranda rahatsız olmaya başladı. Afrin çıkarmasından sonra, Esad, kendi kontrol ettiği bölgelerde, YPG’nin takviye güç bulundurmasına izin verdi.

Bu hafta İran, Suriye’nin egemenliğini ihlal ettiği ve gerilimi arttıracağı gerekçesiyle Türkiye’den operasyonu durdurmasını istedi. Daha öncesinde, İran ve rejim destekli güçler, Türkiye’nin Halep’teki konvoyunu vurdu.

Geçen hafta da, İdlib’te Heyet Tahrir el Şam’ın kullandığı MANPAD ile Rusya’nın bir uçağı düşürüldü. Moskova’da kimi sesler saldırı için Türkiye’yi suçluyor. Bunlar, Türkiye, Rusya ve İran arasındaki cılız ortaklıktaki ciddi ayrışmalara işaret ediyor.

Rusya ve İran ile artan gerilim, Türkiye’nin giderek yalnızlaştırılması açısından önemli bir problem. Ankara aynı zamanda NATO müttefiki ABD ile de bir krizden geçiyor. Erdoğan’ın Menbiç’e bir operasyon düzenleme tehdidi gerilimi tırmandırdı.

Tillerson bu hafta Türk yetkililerle temaslarda bulunacak. Washington zor seçimlerle karşı karşıya. Türkiye, Kürt güçlerin Menbiç’ten çekilmesini istiyor. ABD bunu kabul ederse, Suriye’nin kuzeyi istikrara kavuşturma planı suya düşebilir. Kabul etmezse de, NATO müttefiki Türkiye ile ilişkileri tamamen kopabilir.

Erdoğan’ın bir orta yolda uzlaşması, Rusya ve İran ile ilişkilerinin seyrine bağlı. Türkiye için, Rusya’nın Suriye’deki askeri operasyonuna rızası çok önemli. Zira, Moskova, İran üzerinde de ağırlığını koyabilir ve İran’ı Türkiye’nin planlarını bozmamaya ikna edebilir.

Erdoğan, hem ABD hem de Rusya ile aynı anda boy ölçüşemeyeceğini biliyor. Rusya ile tansiyonu düşürmeyi başarabilirse, Ankara, Tillerson’un Menbiç’e saldırısını önlemek için önereceği şeyle pek az ilgilenecektir.

http://nationalinterest.org/feature/turkey-trying-turn-russia-iran-against-america-syria-24489