Mar 30 2018

ABD yönetimi, Türkiye ile F-35 anlaşmasını askıya alabilir mi?

Türkiye ile ABD arasındaki siyasi ilişkilerin yanı sıra askeri ilişkiler de derin bir krizin içinde 15 Temmuz’dan bu yana.

Amerikan Patriot füzelerinin de bulunduğu siparişler, teknoloji transferi konusundaki anlaşmazlıklar yüzünden gerçekleşmezken, Ankara, Rusya’dan S-400 füze sistemi sipariş ederek hamle yapmıştı. S-400 füze savunma sistemi anlaşmasıyla kriz daha da derinleşmişti. NATO'dan yaptırım uyarıları da geldi.

Son olarak ise  TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Volkan Bozkır, ABD Kongresi’nde ‘Rusya’dan S-400’leri alırsanız biz de size F-35’leri satmayız’ gibi bir hava olduğunu söylemişti. Milli Savunma Bakanı Nurettin Canikli ise yaptığı açıklamada, ‘Anlaşma yapıldı. O iş bitti. Bu, her şeyden önce ticari bir faaliyet. Anlaşmalar yapılmış. Biz, anlaşmalarda üzerimize düşen yükümlülüklerin tamamını yerine getirmişiz. Bunların paraları ödenmiş ve ödenmeye devam ediliyor" dedi.

Hürriyet'ten Cansu Çamlıbel, Canikli'nin yaptığı açıklamada olduğu şekliyle konunun basit olmadığını belirtiyor. Çamlıbel, "Ortak üretim söz konusu olduğu için ABD - Canikli’nin de dediği gibi - anlaşmayı birden yırtıp atamaz. Normal şartlarda anlaşmanın artık bu aşamada ABD Kongresi’nin denetimine sunulması da yasal bir zorunluluk değil. Ancak anlaşmanın uygulanması çerçevesinde lisans verme yetkisini elinde tutan ABD Dışişleri Bakanlığı’nın verdiği her lisansı Kongre’ye raporlama sorumluluğu var. Dolayısıyla F-35’lerin teslimatı ve kullanımıyla ilgili süreçlerde tüm detaylar Kongre’nin yakın takibinde olacak. Bu yakın takibin F-35’lerle ilgili süreci başka boyutlara taşıması pekala mümkün" diyor.

Çamlıbel, Türkiye'de tutuklu ABD vatandaşları nedeniyle ABD Kongresi'nin Türkiye'ye tepki olarak ağır yaptırım arayışında olduğunu ve S-400 füzelerinin Türkiye'ye teslimi halinde ABD Kongresi'nin radikal adımlar atmaktan kaçınmayacağını söylüyor:

"ABD Dışişleri içinde askeri satışlarla ilgili birimlerde çalışan kaynaklarım en ileri senaryoda Temsilciler Meclisi’nin ABD yönetimini Türkiye ile F-35 anlaşmasını askıya almaya zorlayacak öngören yeni bir yasa çıkartmasının teknik olarak mümkün olduğunu söylüyor."

Çamlıbel'e göre Nisan ayı Türkiye-ABD ilişkileri açısından son derece kritik:

"ABD'de tutuklu bulunan Halkbank Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Hakan Atilla’nın cezası 11 Nisan’da açıklanacak. Pastör Andrew Brunson 16 Nisan’da hakim karşısına çıkacak. Ermeni soykırım iddialarıyla ilgili tasarı 24 Nisan öncesinde aniden Temsilciler Meclisi Dışişleri Komisyonu’nun gündemine alması bekleniyor."