Ian Lynch
Kas 01 2019

Giuliani, Türkiye'nin ilan edilmemiş ajanı olarak mı davranıyordu?

Yabancı ülkelerle yapılan anlaşmaları incelendiğinde, New York eski Belediye Başkanı ve ABD Başkanı Donald Trump'ın bağımsız danışmanı Rudy Giuliani'nin ABD Yabancı Temsilci Kayıt Yasası'nı (FARA) 2017'de Türkiye ile ilişkilerinden dolayı ihlal edip etmediği yönündeki soru işaretleri artıyor.

Ahval'e konuşan The Foundation for Defense of Democracies (Demokrasileri Savunma Vakfı) uzmanlarından ve Türkiye Büyük Millet Meclisi eski üyelerinden Aykan Erdemir'e göre Ocak 2016'da Greenber Traurig avukatlık bürosuna çalışmaya başladığından beri Giuliani'nin geçmiş performansına yönelik iki sorunun akla geldiğini belirtiyor: Hem FARA'ya göre yabancı temsilci olarak kaydını yapmamış, hem de müvekkili Rıza Zarrab'ın çıkarları ile Greenberg Traurig'in diğer müşterisi Türkiye hükümetinin çıkarları arasında etnik bir duvar örmekte başarısız olmuş.

Ulusal güvenlik konularında uzman Avukat Bradley P. Moss da Ahval'e yaptığı açıklamada, “Asgari düzeyde, FARA'ya kaydı zorunlu kılan ahlaki sınırları zorladığı ortada. Dürüst olmak gerekirse o muhtemelen bunu yapmak istemişti ancak böyle neden yapmadığı hemen hemen hiç anlaşılır değil” diyor.

NBC geçtiğimiz Cuma günü Giuliani'nin 16 Ekim'de raportörlerinden birine yanlışlıkla dikkat çekici bir sesli mesaj gönderdiğini duyurdu. Mesajda Türkiye ve Bahreyn'le bağlantılı faaliyetler konusunda konuştuğu duyuluyor. 

Giuliani, “Robert oralarda mı?” diye sorduğunda Türkiye konusu gündeme geliyor.

Belirlenemeyen ses “O Türkiye'de” diye cevaplıyor.

Giuliani de hızlı bir şekilde “Problem, biraz paraya ihtiyacımız var” diye konuşuyor. Biraz duraksadıktan sonra da, “Birkaç yüz bin dolara ihtiyacımız var” diyor.

NBC, Robert isminin, Giuliani'nin de çalıştığı Greenberg Traurig avukatlık firmasına çalışan Robert Mangas olduğunu öne sürdü. Mangas ve firması Türk hükümetinin temsilcileri olarak kayıtlı bulunuyor.

Greenberg Traurig'in sözcülerinden biri Mangas'ın ne 2013'ten beri Türkiye'ye gittiğini, ne de 2018'de firmadan ayrılan Giuliani ile görüştüğünü söyledi.

2017'de Mangas, Giuliani ve arkadaşları Laurence Levy'nin Zarrab ve ABD arasındaki davaya bakan mahkemeye yeminli ifade vermesi istenmişti. 

Yargıç, Zarrab'ı temsil eden Giuliani ve ABD eski Başsavcısı Michael Mukasey'in bünyesinde bulunduğu Greenberg Traurig'in hem Türkiye'nin yabancı temsilcisi olarak atanmasının ve hem de pek çok ABD bankasını dolandıran bu yapıyı temsil edip edemeyeceğinin soruşturulmasını da istemişti.

Giuliani mahkemeye verdiği yeminli ifadesinde kendisi ve Greenberg Traurig'in hem ABD ve Türkiye arasındaki anlaşmaların bir parçası olarak ABD'nin ulusal güvenlik çıkarlarını destekleyecek bu davayı çözmek için çabaladıklarını, hem de Zarrab'ın menfaatleri için çalıştıklarını söyledi.

Şubat 2017'de Türkiye'ye giden Giuliani ve Mukasey dava ile ilgili olarak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'la görüşmüştü. İkili o dönemde, Zarrab'ın serbest bırakılması için Oval Ofis'te Trump ve dönemin Dışişleri Bakanı Rex Tillerson sıradışı bir toplantı yapmıştı. Tillerson'ın kamuya açık bir davaya müdahale etmenin son derece uygunsuz olduğunu söylediği belirtilmişti. 

FARA tarafından talep edilen dosyalara göre Giuliani ve Mukasey'in Zarrab'ı temsil ettiği dönem öncesi ve sırasında, Mangas ve firmanın diğer avukatlarının Kongre ve üyeleri nezdinde Türkiye'nin çıkarları için lobi faaliyetlerini sürdürdüğü ortaya çıkmıştı. Firma Türkiye'den 2017'de 1 milyon 275 bin dolar, 2018'de ise 1 milyon 700 bin dolar kazanmıştı.

Greenberg Traurig, Trump bağlantılı Washington merkezli Ballard Partners'dan sonra Türkiye'nin lobicilik için en fazla para ödediği lobi şirketi durumunda. Ballard Partners, 15 Ekim'de, dolandırıcılık, para aklama ve İran yaptırımlarını ihlal etme davalarından dolayı hakkında dava açılan Halkbank'ı savunmaktan vazgeçmişti.

Giuliani'nin çabalarının boşa çıkmasından sonra Zarrab savcılarla anlaşmaya giderek işbirliği yapmış ve yargılanmaktan kurtulmuştu. Zarrab, Halkbank Genel Müdür Yardımcısı Hakan Atilla'nın yargılandığı davada yaptığı şahitlikle yıldızlaşmıştı. Atilla, İran petrollerinin Türkiye'ye satılması ile elde edilen milyarlarca doları aklamak için ABD bankalarını kullanma suçundan 32 ay hapse mahkûm edilmişti.

Halkbank iddianamesi aynı zamanda Erdoğan ile Maliye ve Hazine Bakanı damadı Berat Albayrak'a da uzanıyor. İddianameye göre Erdoğan ve Albayrak, Zarrab'ın talebi doğrultusunda Halkbank'ı ABD yaptırımlarını delmek için kullanmıştı.

ABD'deki yargılanması sırasında yolsuzluk yapmadığı yönündeki beyanlarından dolayı geçtiğimiz Temmuz ayında cezasını dolduran Atilla, 21 Ekim'de Türkiye'ye döndükten sonra Albayrak tarafından İstanbul Borsası Genel Müdürlüğü görevine getirilmişti.

Greenberg Traurig'e çalıştığı sırada Giuliani Trump'a baskı yaparak ABD'de yaşayan Fethullah Gülen'in sınırdışı edilmesini istemişti. Washington Post'a açıklamalarda bulunan Beyaz Saray yetkilileri, Giuliani'nin Gülen konusunu Trump ile görüşmelerinde sık sık gündeme getirdiğini belirtmişti.

2018'de Greenberg Traurig'den istifa eden Giuliani Trump'ın özel avukatı olarak çalışmaya başlamıştı. Trump adına bağımsız çalışmaya başladıktan sonra bu kez de Ukrayna skandalının ortasında yer aldı. Giuliani, Trump aleyhinde soruşturma açılmasına sebep olan olayda hükümet adına 'gölge diplomasisi' yürütmekle suçlanıyor.

Giuliani sonunda Ukrayna ile ilgili olarak FARA kurallarını çiğnemekten dolayı suçlanacak. Daha sonra da Türkiye adına yaptığı siyasi avukatlığın FARA kurallarını çiğneyip çiğnemediği konusunda soruşturulacak. Her ne kadar FARA, avukatlara müşterilerini mahkemelerde savunmalarına muafiyetler getirse de, bu muafiyet devlet başkanlarının açık ceza olaylarına müdahale etmelerini kapsamıyor.

Moss, “Her ne kadar (ABD Adalet Bakanlığı) eylemlerinden dolayı cezai kovuşturmalar için izin verilmesi gerektiğine inansa da, son zamanlardaki başarısız yargılamaların ışığında bakıldığında nasıl bir sonuç çıkacağı belli değil” diyor. Moss, her ne olursa olsun, eski belediye başkanının profesyonel itibarının büyük bir darbe alacağını belirtiyor.

Açık olan, Erdoğan'ın iki önceliği Zarrab'ın serbest bırakılması ve Gülen'in sınır dışı edilmesi olaylarının 2017'de avukatlığını üstüne alan Giuliani hiçbir zaman Türkiye'nin temsilcisi olarak kayıtlı olmamaması.


© Ahval Türkçe

Bu makale yazarın görüşlerini yansıtır. Ahval’in yayın politikası ve editoryal bakış açısı ile her zaman uyumlu olmak zorunda değildir.