Tem 03 2019

Libya Türkiye'nin yeni dış politika bataklığı mı?

Suriye'de desteklediği radikal gruplarla uluslararası arenada tartışmaların odağında olan Türkiye'nin yeni dış politikasında yer alan yeni ülke Libya. Türkiye bu ülkede adeta savaşın eşiğinde.  

Libya'da General Halife Hafter'a bağlı güçlerce alıkonulan altı Türk vatandaşı, Ankara'nın sert tepkisi sonrası serbest bırakıldı. Ancak ülkede hala gözaltında tutulan Türkler var. Hafter'in Türk şirketlerine yönelik tehditleri de sürüyor. Türkiye İtalya'yla dirsek teması halinde, hem askeri hem de diplomatik seçenekleri değerlendiriyor.

General Halife Hafter, Libya topraklarının büyük kısmını kontrolü altında tutuyor, uluslararası toplumun tanıdığı Trablus hükümetine karşı mücadele ediyor.

Halife Hafter, kontrolünü kaybettiği bazı bölgeler için, Libya ordusuna destek veren ülkeleri suçluyor. Bu ülkelerin arasında Türkiye de var.

Hafter geçen hafta, başkent Trablus'un yaklaşık 80 kilometre güneyindeki Garyan şehrinin kontrolünü kaybetti, ülkenin doğusundaki ve batısındaki güçleri arasında bağlantı kalmadı.

General Hafter'in sözcüsü Ahmed Buzeyd el-Mismari Cuma günü yaptığı açıklamada, Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti'ne "desteğinden ötürü" Türk hedeflerinin "düşman hedefler" olarak tanımlandığını, Libya hava sahasının Türk uçaklarına kapatıldığını ve Libya karasularındaki Türk gemilerinin vurulacağını duyurdu.

BBC Türkçe'nin haberine göre cumhurbaşkanlığı kaynakları, bu gelişmeyi Sudan ve Cezayir'deki darbe ve yönetim değişiklikleriyle birlikte "bölgede Hafter'i destekleyen cephenin güçlenmesine" ve Hafter'in yıllar sonra Libya'nın doğusundan çıkıp Trablus çevresi de dâhil olmak üzere geniş bir alanı ele geçirmesine bağlıyor.

Mismari'nin açıklamasından bir gün sonra Cumartesi günü, Brega Limanı'ndaki bir gemide çalışan altı Türk vatandaşı, asker üniforması giymiş kişilerce gözaltına alındı.

Türk vatandaşları, Ankara'dan gelen sert açıklamalar sonrası, Pazartesi günü serbest bırakıldı.

Libya'da Hafter'e bağlı güçlerin gözaltına aldığı başka Türkler de var. Garyan şehrindeki bir lokantada çalışan iki Türk vatandaşının Nisan ayında gözaltına alındığı duyurulmuştu. Bir Türk güvenlik yetkilisi, bu kişilerle ilgili yeni bir gelişme olmadığını söyledi.

Brega Limanı'ndaki gemide çalışan altı kişi, serbest bırakıldıklarında kendi istekleriyle çalıştıkları gemiye döndü. Çalıştıkları gemi yaklaşık 25 gün önce Libyalılara satılan bu kişileri, Libyalı patronları alarak gemiye ulaştırdı.

Brega Limanı'nın bağlı olduğu Ajdabiya şehrinin emniyeti ise Pazar günü iki Türk vatandaşının gözaltına alındığını duyurmuştu.

Türk yetkililer, bu kişilerin farklı iki kişi mi yoksa serbest bırakılan altı kişinin arasında mı olduğunun henüz doğrulanmadığını, incelemenin devam ettiğini söylüyor.

Hafter'in sözcüsünün Türk vatandaşlarını ve Türk gemilerini hedef alan açıklamalarının ardından, ülkedeki yatırımlarını korumak için Türkiye'nin atacağı adımlar gündeme geldi.

Cumhurbaşkanlığı kaynakları, hem diplomatik hem askeri seçeneklerin masada olduğunu söylüyor.

Diplomatik alanda bir adım atılması için Ankara'nın İtalya'yla "dirsek temasında" olduğu bilgisini veren kaynaklar, "Yakın dönemde dışişleri bakanlarının karşılıklı ziyaretleriyle bu konu ciddi şekilde ele alınabilir" değerlendirmesinde bulunuyor.

Libya ile Türkiye'nin dış ticaret hacmi 1,86 milyar dolar.

Yaklaşık 7 milyon nüfuslu Libya'ya olan ihracat 1,4 milyar dolar, ülkeden yapılan ithalat ise 367 milyon dolar düzeyinde.

Libya'da Muammer Kaddafi'nin 2011'de devrilmesinden sonra bir süre ordu standartlarında askeri bir yapı kurulamadı. Sahada birbirinden bağımsız silahlı milisler hâkimdi.

General Hafter, 2014'te Libya'daki İslamcı milislere karşı bir operasyon başlattı. Ardından Birleşmiş Milletler'in de kabul ettiği Trablus hükümetine karşı savaşmaya başladı. Bu savaşta en büyük desteği Mısır'ın darbeyle iktidara gelen başkanı Abdülfettah Sisi'den, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden aldı.

Hafter'in liderliğindeki Libya Ulusal Ordusu, ülkenin doğusunda geniş bir alanı kontrol altına aldı. Petrol zengini ülkenin petrol rezervlerinin yüzde 60'ı doğuda bulunuyor.

Bu bölgede 2015'ten bu yana Türk şirketleri tehdit ediliyor, bazı Türk çalışanlar zaman zaman gözaltına alınıyor.

Hafter güçleri ise son birkaç ayda Libya'nın güneyinde ve başkent Trablus'un batısında da bazı bölgeleri ele geçirdi. Hafter ve destekçileri, Katar ve Türkiye'nin ülkedeki "İslamcı silahlı gruplara destek verdiğini" iddia ediyor.

Ankara ise uluslararası toplum tarafından kabul edilen meşru hükümete destek verdiğini söylüyor.

https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-48844835