Ara 29 2017

Din ve milliyetçiliğin birleşimi: Acılar devam edecek gibi

Türk tarihi silah zoruyla yönetimin el değiştirmesine çokça şahit oldu. Cumhuriyetin kurulmasıyla da dinmeyen demokrasi sekteleri, darbe, muhtıra, postmodern darbe ve girişimlere sahne oldu.

Zülfü Livaneli’ye göre, Türkiye’de Türk Silahli Kuvetleri’nin (TSK) gerçekleştirdiği darbeler diğer ülkelerden farklıydı, zira asker ‘kısa bir süreliğine,’ ve ‘işleri düzene sokana kadar,’ kalacağını bildiriyor ve uzun vadede ülkeyi yönetmek gibi bir niyeti olmadığının altını çiziyordu. Livaneli, T24 için kaleme aldığı yazıda İspanya, Portekiz, ve Güney Amerika’nın birçok ülkesinde iktidara gelen asker, on yıllar boyunca faşist rejimini sürdürürken, Türkiye'de asker, iktidarı en kısa zamanda tekrar sivillere bırakacaklarına vurgu yapıyorlardı.

Livaneli Türkiye’nin darbe deneyimlerindeki bir farklılığa daha vurgu yaparak şunları söylüyor:

''Türkiye’de ise faşizmin üçlü dayanağının bir ayağı eksikti. Ordu ve büyük sermaye, milliyetçi reflekslerde birleşiyordu ama ordunun laik geleneği dolayısıyla din kurumu bu dayanışmanın dışında kalıyordu (Hatta laik rejim öncesinde, 31 Mart isyanını ve Hareket Ordusu’nu hatırlamak bile bu geleneğin varlığını kabul etmek için yeterli). Gerçi askerler dine her zaman sempatiyle bakıyor, hatta Soğuk Savaş yıllarında bir numaralı düşman olarak gördükleri sola karşı, ‘Tesbih çeken el, tetik çeken elden iyidir’ diyerek  dincileri destekliyorlardı, imam hatip okullarının açılışına hız veriyorlardı ama yine de bu, üstü örtülü bir destek biçiminde kalıyordu.''

Bugün ise farklı bir durum söz konusu. Dahan önceleri Türkiye’de faşizmin üçlü dayanağının bir ayağı eksikti. Ordu ve büyük sermaye, milliyetçi reflekslerde birleşiyordu ama ordunun laik geleneği dolayısıyla din kurumu bu dayanışmanın dışında kalıyordu. Türkiye’de artık dinle milliyetçiliğin birleştiğini ifade eden Livaneli’ye göre bu sefer, insan haklarını ve demokrasiyi ayakları altında çiğneyen faşizmin daha uzun süreli olması mümkün görünüyor.

 

Yazının tamamını buradan okuyabilirsiniz.