Beyaz Ev'den Ahval'e özel açıklamalar: Biden'ın demokrasi zirvesi ve ev ödevleri

Amerika’da Biden yönetiminden Ahval'e yapılan özel açıklamada 2021 yılında ABD yönetiminin organizesi ile toplanması beklenen Demokrasi Zirvesine katılacak ülkelerden "demokrasiyi ilerletme, yolsuzlukla mücadele ve insan haklarını koruma konusunda hem içerideki yükümlülüklerini hem de uluslararası yükümlülüklerini yerine getirmesi" beklenecek. 

Bu yükümlülüklerin daha önce önerildiği gibi bir deklarasyon şeklinde zirve öncesi mi imzalatılacağı yoksa zirve sonunda bir deklarasyona imaz koyma şeklinde mi olacağı henüz belli değil. Ama Beyaz Ev Ulusal Güvenlik Konseyi'nin Ahval'e yaptığı açıklamada, Zirve üyelerinin bir sorumluluk listesi veya ev ödevi olacağı kesinleşti.

Joe Biden henüz başkan seçilmeden önce, 2020 yılının Mart-Nisan sayısında Foreign Affairs isimli dış politika dergisine yazdığı yazıda, seçildiği takdirde görevinin ilk yılında bir Demokrasi Zirvesi toplayacağını ilan etmişti. 

Bu söz seçim kazandıktan sonra da değişik vesilelerle tekrar edildi. Bununla birlikte bu zirvenin tam olarak hangi üyeler tarafından oluşturulacağı ve kriterlerin ne olacağı konusu şimdiye kadar ayrıntısı ile anlatılmadı.

Biden'ın Mart-Nisan ayındaki Demokrasi Zirvesine atıf yaptığı o ilk yazıda “Demokrasilerin" bu zirveye çağrılacağı yazılmışken, Beyaz Ev Ulusal Güvenlik Konseyi Sözcüsü tarafından Ahval'e gönderilen açıklamada hem ''kurumsallaşmış demokrasiler'' hem de ''yakın zamanda ortaya çıkmış demokrasiler'' veya İngilizce yazımı ile "Emerging Democracies" tipi ülkelerin bu zirveye davet edileceği açıklandı.

Ulusal Güvenlik Konseyi sözcüsü, Zirveye katılım listesinin henüz tamamlanmadığını ve bu konu ile ilgilli olarak yeni bilgilerin ve ayrıntıların yakında paylaşılacağını kaydetti. 

Biden ve Dışişleri Bakanı Antony Blinken gibi üst düzey kıdemli yetkililer göreve başladıklarından beri yoğun bir şekilde insan hakları ve demokrasi odaklı çağrılar ve uyarılar yapmaya devam ediyor. Türkiye hakkında da yapılan açıklamalarda hep insan hakları, demokrasi ve özgürlükler konularında uyarılar yapıldı.

Biden'ın Ulusal Güvenlik Başdanışmanı Jack Sullivan'ın İbrahim Kalın ile görüşmesi olsun veya Blinken'in Türk Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ile görüşmesi olsun, yapılan açıklamalarda hep Türkiye'nin insan hakları ihlalleri dile getirildi.

Genel olarak Biden, giderek ''Biden Doktrini'' halinde algılanmaya başlanan şekilde demokrasiler ile otokrasiler arasındaki bir kavgadan bahsetmeye devam ediyor. Biden, Foreign Affairs dergisinde henüz başkan olmadığı dönemde yayınladığı aynı yazıda ''geçmişte demokrasinin ve liberalizmin faşizm ve otokrasi üzerindeki zaferi özgür dünyayı yarattı. Ama bu yarışma sadece geçmişimizi tanımlamıyor. Bu aynı zamanda geleceğimizi de tanımlayacak" sözlerini yazmıştı.

Biden'ın bu yaklaşımını 1947 Truman Doktrini benzeten bir yazı da Foreign Policy dergisinde Pazartesi günü yayınlandı. David Adesnik tarafından kaleme alınan yazıda, Soğuk Savaş başında zamanın ABD Başkanı Harry Truman'ın dünyanın ikiye ayrıldığı ve ABD'nin bireysel özgürlüğe önem veren dünyaya bütün gücü ile destek vereceğini ilan ettiğini gördük.

Demokrasi Zirvesi ayrıntıları yavaş bir şekilde somutlaşırken, 30 Mart günü yayınlanan ABD Dışişleri Bakanlığının 2020 İnsan Hakları Raporunda Türkiye hakkında bazı çok ağır tespitlerin yer aldığı görüldü. 

Raporda sivil kurumların kolluk kuvvetleri üzerinde etkili bir kontrolü olduğu fakat ihlallerin araştırılmasının yetersiz kaldığı kaydedildi. 

Rapor, 2018 yılında geçiştirilen çok geniş bir anti terör yasasının temel hak ve hürriyetleri sınırlandığı ve hukukun üstünlüğü ilkesine hasar verdiği yazıldı. 

Ülkedeki önemli insan hakları sorunları için de şunlar sayıldı:

"Haksız cana kıyma haberleri, gözaltında bireylerin şüpheli şekillerde ölmesi, zorla kaybetme, işkence, içinde muhalif siyasetçiler, eski milletvekilleri, avukatlar, gazeteciler, insan hakları savunucuları ve ABD Misyon çalışanlarının da bulunduğu kişilerin haksız tutukluluğa uğraması ve on binlerce insanın gözaltısının sürmesi…"

Rapor uzayıp, gidiyor. Türkiye Demokrasi Zirvesine davet edilecekse önüne büyük bir ev ödevi koyacağı kesin.


@Ahval Türkçe
@Ahval Türkçe

Bu makale yazarın görüşlerini yansıtır. Ahval’in yayın politikası ve editoryal bakış açısı ile her zaman uyumlu olmak zorunda değildir.