Türkiye SİHA üretiminde dünyada yükselen bir güç mü?

Türkiye son yıllarda gerek PKK ile çatışmalarında, gerek Suriye, Libya’da en çok kullandığı silahlı güçlerinden biri de İHA İle SİHA’lar. 

Türkiye'de üretilen İHA ve SİHA'lar, Dağlık Karabağ'da yaşanan çatışmalar ile tekrar dünyanın dikkatini çekti.

Azerbaycan'ın, Türkiye'den ithal ettiği İHA (insansız hava aracı) ve SİHA'lar (silahlı insansız hava aracı) ile askeri alanda üstünlük elde ettiği ifade edildi.

Dağlık Karabağ'daki çatışmalar öncesinde de Türkiye'nin askeri İHA ve SİHA alanında dünyanın önde gelen ülkeleri arasına girdiği çok sayıda savunma endüstrisi analisti tarafından dile getirilmişti.

Askeri İHA alanında ABD ve İsrail'e bağımlı kalmak istemeyen Türkiye'nin imalata başlamasıyla büyüyen sektör, bugün ileri teknolojileri kullanan araçlar üretiyor.

BBC Türkçe'ye konuşan askeri İHA'lar konusunda uzman olan ABD'li Daniel Gettinger, Türkiye'nin bu alanda farklı çeşitlerde araçlar ürettiğini ve küresel İHA piyasasında yükselen bir rolü olduğunu söylüyor.

Habertürk yazarı ve havacılık uzmanı Güntay Şimşek, "Türkiye, havacılık sektöründeki kayıp yıllarını telafi ediyor" yorumunda bulunuyor.

Güntay'a göre Türkiye, 1940'lı yıllarda Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü'ne uçak ürettiği için önemli bir üye olarak giriş yaptığı, ancak sonraki yıllarda koptuğu havacılık sektörüne İHA'ları üretmeye başlamasıyla ciddi bir dönüş yaptı.

Türkiye'ye bu alanda getirilen en büyük eleştiri ise sınırları içinde düzenli olarak İHA ve SİHA saldırıları düzenlediği ve bu saldırıların bazılarında sivillerin de hayatını kaybettiği...

ABD merkezli Havacılık ve Uzay Çalışmaları Mitchell Enstitüsü'nde çalışan uzman Daniel Gettinger, askeri alanda İHA üretiminde öncü ülkelerin İsrail ve ABD olduğunu söylüyor.

Bu kategoride yer alan diğer ülkeler ise Çin ve Fransa.

Gettinger'in geliştirdiği İHA Veritabanı adındaki çalışmaya göre en az 95 ülkenin askeri alanda İHA üretme çabası var.

En az 60 ülke ise 267 İHA'yı çalıştırır hale getirmiş durumda.

Güntay Şimşek, Türkiye'nin bu alanda geliştirdiği tasarım, yazılım ve kullanma modelleri açısından dünyada ilk beş arasında olduğunu iddia ediyor. 

İngiltere merkezli bir sivil toplum kuruluşu olan Drone Wars da İHA teknolojisi geliştiren ya da ithal eden yeni nesil ülkelerden Türkiye, Çin, İran ve Pakistan'ın kendi üretimlerini yaptığını aktarıyor.

Havacılık, uzay ve savunma sanayii alanında çalışmalar yapan piyasa araştırma şirketi Teal Group'un son raporu, askeri alandaki İHA sektörünün 2019 yılında 7,3 milyar dolarlık bir büyüklüğe ulaştığını belirtti.

Şirket, sektör büyüklüğünün 10 yıl içerisindeyse toplam 98,9 milyar dolara ulaşacağını tahmin ediyor.

Türkiye'nin bu alanda gelişmiş araçlar üretmesinde PKK'ye karşı olan askeri mücadelesinde İHA ve SİHA'ların çok sık kullanılmasının önemli bir rolü var.

Türkiye, "terörle mücadele" politikası kapsamında ilk İHA'larını 1995 yılında ABD'den satın aldı.

GNAT 750 model bu İHA'ların eskimesi üzerine Türkiye, 2000'li yıllarda İsrail'den İHA satın almaya başladı.

SİHA

Ancak İsrail'den alınan Heron tipi İHA'lar ile ilgili sürekli sorunlar yaşandı; araçlardan birkaçı düştüğü için kullanılamaz hale geldi, birkaçı teknik nedenlerle uçamadı.

Bunun üzerine Heron'ların bir kısmının İsrail'e iadesine karar verildi.

2010 yılında İsrail ile Mavi Marmara krizinin yaşanması, ABD Kongresi'nin yine bu yıllarda Predator ve Reaper tipi İHA'ların satışına izin vermemesi, Türkiye'yi kendi İHA'larını üretmesi konusunda teşvik etti.

Böylece TUSAŞ'ın (Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş.) üzerinde çalıştığı ANKA ismindeki İHA'ların deneme testlerine 2010 yılında başlandı.

Türkiye'de İHA üretiminde öncü olan şirketler TUSAŞ (Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş.) ve Baykar.

Aynı zamanda Vestel ve STM (Savunma Teknolojileri Mühendislik ve Ticaret A.Ş.) de askeri alanda İHA üretimi yapan şirketlerden.

SİHA

Baykar'ın ürettiği Bayraktar TB2 adlı SİHA, sektörün en iyilerinden biri olarak tanımlanıyor.

Özellikle füze taşıyabilen en küçük SİHA'lardan biri olması dolasıyla rakiplerinden ayrılıyor.

Bayraktar TB2, keşif, sürekli havadan gözetleme ve istihbarat görevlerini yerine getirmesi açısından bir İHA, mühimmat yükünü hedefe ateşleyerek imha etmesi açısından ise SİHA olarak kullanılabiliyor.

Yaz aylarında Azerbaycan'ın Bayraktar TB2 model İHA'yı satın alabileceğine dair haberler Türk ve Azeri medyasında yer almıştı.

Türkiye'de üretilen İHA ve SİHA'ları satın alan ya da almayı planlayan diğer ülkeler ise Ukrayna, Sırbistan, Katar, Tunus ve Libya.

Türkiye, geliştirdiği İHA'ları "Bahar Kalkanı Harekâtı"sırasında Suriye'de de kullandı.

Libya'da da Türk İHA ve SİHA'larının, Trablus merkezli Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti'nin, General Halife Hafter'e karşı verdiği savaşta önemli kazanımlar elde etmesini sağladığı belirtiliyor.

Türkiye'nin savunma ve havacılık sektörünün ihracatı 2019 yılında bir önceki yıla göre yüzde 34,6 yükselerek 2,74 milyar dolar oldu.

2023 yılında bu rakamın 10 milyar dolara ulaşması hedefleniyor. 

İngiltere merkezli Drone Wars adındaki sivil toplum kuruluşunun yazarlarından olan Samuel Brownsword, Baykar'ın geliştirdiği Akıncı adlı İHA ile Türkiye'nin hem en gelişmiş SİHA üreticilerinden biri olarak konumunu güçlendireceğini hem de ihracat politikasını geliştirebileceğini söylüyor.

Çok sayıda uzmana göre Türkiye'nin bu alanda başarılı olmasının en büyük nedeni, İHA ve SİHA'larla kendi topraklarında operasyon yapan nadir ülkelerden biri olması.

Hatta Samuel Brownsword makalesinde, Türkiye'nin kendi sınırlarında İHA ve SİHA'larla düzenli olarak operasyon düzenleyen tek ülke olduğunu söylüyor.

Pakistan, Irak ve Nijerya gibi ülkelerin de kendi topraklarında İHA saldırısı gerçekleştirdiği, ancak bunların ara sıra ve propaganda amaçlı olduğu kaydediliyor.