Alman Volkswagen, yerli-milli babayiğitlerden önce, Erdoğan’ın baş tacı oldu

15 Temmuz 2016’daki darbe girişimi ardından yükselen milliyetçi rüzgârla hızlanan “yerli-milli” seferberliğiyle, Milli Tank (Altay), Milli Savaş Uçağı, Milli Helikopter (Atak), Milli Zırhlı Araç (Akrep ve Kirpi), Milli Savaş Gemisi (MİLGEM), Milli Tüfek, Milli İlaç, Milli Tarım, Milli İstihdam vb. kampanyalarının önde geleni ‘Yerli-Milli Otomobil’di.

Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Erdoğan, yerli-milli otomobili üretecek “babayiğitler” aradığını açıkladıktan sonra, 2 Kasım 2017’de Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda düzenlenen törenle bulunan “beş babayiğit” kamuoyuna açıklandı, imzalar atıldı.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu’nun koordine ettiği Babayiğitler Organizasyonu ile sahneye çıkan Türkiye’nin Otomobili Ortak Girişim Grubu’nda (TOGG), beş şirket yer aldı.

TÜSİAD Yüksek İstişare Kurulu Başkanı Tuncay Özilhan’ın patronu olduğu Anadolu Endüstri Holding, “Anam, babam, eşim, çocuklarım Erdoğan’a feda olsun” diyen Ethem Sancak’ın TMSF’den ihalesiz aldığı BMC, Koç Holding’in damadı Can Kıraç’a ait Kıraça Holding, kredi borçlarını ödeyemeyince Ziraat Bankası’nın yönetimine geçen Turkcell ve Vestel’in patronu Ahmet Nazif Zorlu’ya ait Zorlu Holding…

Geçtiğimiz yıl TOGG’un şirketleşme süreci tamamlandı ve beş babayiğidin yüzde 19’ar, TOBB’un yüzde 5 hissedar olduğu TOGG A.Ş.’nin başına CEO olarak Mehmet Gürcan Karakaş getirildi.

Geçtiğimiz Mayıs ayında ise Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank, yerli otomobilin elektrikli ve 500 kilometre menzilli olacağını, ilk prototipin 2019 sonunda kamuoyuna tanıtılacağını, ilk üretimin 2021’in ikinci yarısında piyasaya çıkacağını, ticari satışların ise 2022 yılı ikinci yarısında başlamasının hedeflendiğini açıkladı.

TOGG A.Ş. CEO’su Gürcan Karakaş ise ilk aşamada üç farklı modeli piyasaya çıkartacaklarını belirterek, şu ana kadar yerli otomobil için alınan siparişlerin 30 bini bulduğunu, 2024’ten itibaren de ihracata başlamayı planladıklarını söyledi.

8 Temmuz’da Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği (TAYSAD) ile bir araya gelen TOGG A.Ş. CEO’su Karakaş, yerli otomobilin tüm parçalarının yerli olarak üretilmesi için TAYSAD üyesi 62 yedek parça şirketiyle görüşmelere başlandığını, bazılarıyla anlaşmaların imzalandığını duyurdu.

Kesin olmamakla birlikte, 4 milyar dolarlık bir yatırımla piyasaya çıkması öngörülen Yerli-Milli Otomobil için süreç, mevcut ekonomik koşullarda biraz ağır ilerlerken, özellikle kurlardaki yükselişin maliyetleri olumsuz etkilemeye başladığı, “stratejik yatırım” kapsamında sağlanacak süper teşvikler için kamu kaynaklarının ve kamu bankaları finansman desteklerinin devreye girmesinin öngörüldüğü dile getiriliyor.

Buna karşılık, Alman otomotiv devi Volkswagen’in (VW) uzun süredir gündemde bulunan otomobil yatırımı için Bulgaristan ile Türkiye arasında tercihini Türkiye’den yana kullanmaya karar verdiği haberleri ile birlikte, Yerli-Milli Otomobil daha piyasaya çıkmadan, dünya markası, küresel bir otomotiv üreticisinin rekabetiyle karşı karşıya kaldı.

Alman kamu yayın kuruluşu ARD, Erdoğan hükümetinin yatırımın Türkiye’ye yapılması için VW’ye çok ciddi ayrıcalıklar, teşvik destekleri, vergi indirimleri sağladığı, birtakım resmi taahhütlerde bulunulduğunu bildirirken, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Alman yatırımcılara bizzat kefil olduğunu öne sürdü.

Berlin ve Ankara’daki kaynaklara dayandırılan bilgilere göre VW’nin Passat Limuzin modelinin yanı sıra, VW’nin Çekya ve İspanya’daki markaları Skoda ile Seat’ın bazı modellerinin de Türkiye’de kurulacak tesislerde üretileceği kaydediliyor.

İlk aşamada yıllık kapasitesi 41 bin adet olacak VW tesislerinde üretilecek lüks Passat modelinin büyük bölümünün resmi kurumlarca satın alınacağı sözünün hükümet tarafından Alman otomotiv şirketine verildiği, Türkiye’deki kamu kurumlarında kullanılan makam araçlarında ağırlıkla VW ve Audi markası modellerinin tercih edildiği Alman devlet medyasında yayınlanan haberde yer aldı.

Ankara ekonomi kulislerinde ise VW yatırımının Türkiye’de yapılması için bizzat Erdoğan’ın devreye girerek, her türlü desteğin verilmesi, tüm bürokratik işlemlerin hızlandırılması, yatırım teşviklerinin en üst düzeyde ve kısıtsız şekilde VW’ye sağlanması talimatını verdiği kaydedilirken, iktidarın uzun bir aradan sonra Almanya’dan gelecek bu yatırım için her türlü tavizi verdiği belirtiliyor.

Almanya ve diğer AB ülkeleriyle son dönemde, siyasi alanda, yargı bağımsızlığı, hukuk devleti, temel hak ve özgürlüklerin kısıtlanması vb. konularda gerginlikler yaşayan Erdoğan iktidarı, Alman vatandaşı Türkiyeli gazeteciler Deniz Yücel ve Meşale Tolu ile İnsan Hakları Aktivisti Peter Steudtner’i de “terör örgütü üyeliği ve casusluk” suçlamalarıyla tutuklamıştı. Uzun süre tutuklu kalan gazeteci ve aktivistler daha sonra iki ülke arasındaki pazarlıklar ardından serbest bırakıldı.

Bu gelişmeler üzerine, Türkiye’ye silah satışlarını ve Leopar tankları modernizasyonunu askıya alan, Hermes İhracat Kredileri’ni donduran Merkel Hükümeti, Alman vatandaşlarına da tatil için Türkiye’ye gitmemeleri “her an tutuklanabilecekleri” uyarısı yapmıştı.

Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier de geçtiğimiz yıl Eylül ayında Erdoğan’ın Almanya ziyareti sırasında verdiği resmi yemekteki konuşmasında, Erdoğan’a oldukça sert ifadelerle yüklenerek Türkiye’deki ant-demokratik uygulamaları, akademisyenlerin, gazetecilerin tutuklanmasını, yargıya dönük müdahaleleri eleştirince, Erdoğan’ın verdiği karşılıkla protokol yemeği ve sonrasında ilişkilerdeki gerginlik daha da tırmanmıştı.

O nedenle VW’nin gerçekleştireceği 3,5 milyar euro tutarındaki otomotiv yatırımı, Erdoğan hükümeti tarafından batılı sermayenin Türkiye’ye çekilmesi, uluslararası alanda Türkiye ve Erdoğan ile ilgili negatif algının perdelenmesi açısından kritik önemde ve prestij meselesi olarak görülüyor.

VW yatırımının “stratejik yatırım” kapsamına alınarak, süper teşviklerden yararlandırılacağı, vergi istisnaları ve muafiyetler, kredilerde faiz sübvansiyonu sağlanacağı makine-teçhizat ve diğer tüm malzemelerin ithalatında Gümrük Vergisi ve KDV muafiyeti uygulanacağı, Manisa’da kurulacak fabrika için bedelsiz kamu arazisi tahsis edileceği belirtiliyor.

Eylül ya da Ekim ayında nihai yatırım anlaşması için imzaların törenle atılması beklenirken, bunun öncesinde VW’nin sıfır otomobil alımlarında otomobil fiyatının yüzde 50’sine yaklaşan KDV, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) vb. indirimi için verilen taahhütlerin yerine getirilerek yürürlüğe girmesini istiyor.

Yıllık 35 milyar dolarla Türkiye ihracatının lokomotifi olan otomotiv sanayiinde Avrupa pazarı ilk sırada yer alıyor. Buna karşılık Türkiye pazarında satılan ithal otomobillerde ise en büyük pay VW’nin ve ilk sırada yer alıyor.

Ekonomideki daralma nedeniyle 2019’un Ocak-Haziran döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 43,31 azalarak 156 bin 378’e geriledi. Geçen yıl aynı dönemde 275 bin 870 otomobil satılmıştı.

Otomotiv Distribitörleri Derneği’nin (ODD) resmi verilerine göre, 2019'un ocak-haziran döneminde otomobil pazarında satılan toplam 156 bin 378 aracın, 68 bin 193 adedi yerli, 88 bin 185 adedi ise ithal araç oldu. Bu dönemde ithal otomobillerin toplam satıştaki payı yüzde 66,4'ten yüzde 56,3'e geriledi. Buna karşılık VW, ocak-haziran döneminde gerçekleştirdiği 15 bin 46 adetlik satışla ithal otomobil markaları arasındaki liderliğini sürdürdü.

Dolayısıyla VW’nin Türkiye’de üretime geçmesiyle, otomotiv pazarındaki payının da katlanarak artması bekleniyor. İktidarın VW’ye üretilecek araçların önemli bölümünün kamu taşıt filosuna satın alınacağı yönündeki garantisi devreye sokulursa Alman otomotiv devi Türkiye pazarının lideri konumuna gelebilir.

Almanlara sağlanan ayrıcalıklar, muafiyetler, devlet garantileri ve taahhütler yanında Erdoğan’ın vaatleri ve kefaleti sonrasında, yerli-milli otomobil 2022’de piyasaya çıktığında VW’nin iktidar destekli rekabetiyle otomobillerini satacak müşteri bulamayabilir. 


© Ahval Türkçe

Bu makale yazarın görüşlerini yansıtır. Ahval’in yayın politikası ve editoryal bakış açısı ile her zaman uyumlu olmak zorunda değildir.

Related Articles

مقالات ذات صلة

İlgili yazılar