Cevheri Güven yanıtladı: YouTube, Bold Medya kanalını neden kapattı, TRT'nin rolü ne?

Avrupa merkezli olan, 250 bin aboneli Bold Medya YouTube kanalı, yakın zaman önce “telif hakkı” gerekçesiyle kapatıldı.

Muhalif çizgide yayın yapan, iktidar tarafından “Gülen cemaatinin yayın organı” olmakla itham edilen Bold Medya, telif şikâyetinde bulunan kurumun ise TRT olduğunu söylüyor.

Süreç, şu an için YouTube yetkilileri tarafından incelenmeye alınmış durumda. 

Bold Medya’nın yayın yönetmeni Cevheri Güven’e yaşanan olayın detaylarını sorduk. Email yoluyla sorularımızı cevaplayan Güven, çalıştıkları medyanın, International Journalists Association E.V. (IJA) adındaki Almanya’da kurulan derneğe bağlı olduğunu söylüyor.

Güven, Bold Medya’yı tanımlarken, “15 Temmuz sonrası baskılar nedeniyle Türkiye’yi terk etmek zorunda kalan gazetecilerin bir araya geldiği medya” ifadesini kullanıyor.

2019 yılından beri Türkiye’de yasaklı olan kanal, aralık ayı ortasında kapatıldı ve artık YouTube platformunda görülemiyor. 

Kanalın kapatılmasının ardından Bold Plus isimli yeni bir kanal açarak yayınlarına oradan devam ettiklerini belirten Cevheri Güven, YouTube kurallarının TRT tarafından baskı aracı olarak kullanılarak istismar edildiğini savunuyor.

YouTube’un dizi, film, program, gibi yüksek bütçeli içerik üreten Fox, ARD, Warner Bros gibi büyük kuruluşlara verdiği CMS denen bir hak olduğundan bahseden Güven, “TRT’de de bu hak var. CMS hakkı olan TRT, örneğin Justin Bieber’ın klibinin kendisine ait olduğunu sisteme işaretleyip 30 saniye içinde videoyu YouTube’dan silebilir. Bu hakkı ilk kez TRT’nin sansür için, muhalifleri susturmak için kötüye kullandığını görüyoruz” ifadesini kullanıyor. 

Cevheri Güven’in Ahval’in sorularına verdiği yanıtlar şöyle:

1- Kanalınız Türkiye’de erişime kapalı mıydı? Eğer öyleyse, YouTube hangi gerekçeyi erişim engeline uygun gördü?

15 Temmuz sonrası baskılar nedeniyle Türkiye’yi terk etmek zorunda kalan gazeteciler bir araya gelerek International Journalists Association e.v. isimli bir dernek kurduk Frankfurt merkezli olarak.

Bold Medya YouTube kanalı, derneğimizin faaliyetlerinden biri. Yaklaşık iki yıldır video paylaşıyoruz ve 250 bin aboneye ulaşmıştık.

Türkiye’de yaygın olarak kullanılan terör yasaları, "cumhurbaşkanına hakaret" gibi gerekçeler gösterilerek, Türkiye’de kanalımızın bazı videolarına erişim engeli getirilmişti.

YouTube mahkeme kararı gelince uyguluyor, ancak bu videolara erişim engeli sadece Türkiye için geçerliydi. Türkiye dışından videolarımıza erişilebiliyordu. 

Kanalımızın kapatılması ise yeni ve bambaşka bir boyut ve YouTube kurallarının Erdoğan iktidarı tarafından istismar edilmesiyle gerçekleşti.

Burada Erdoğan rejiminin, Avrupa merkezli bir medya kurumunu kapattığını görüyoruz. Erdoğan’ın ifade özgürlüğüne vurduğu darbenin Avrupa’ya sıçraması bu. Erdoğan artık Avrupa’daki ifade özgürlüğü için de tehdit. Bu çok korkutucu. Yayıncılık dilimiz Türkçe olabilir, ancak biz Avrupa merkezli bir kuruluşuz. Yarın benzer yöntemlerin kullanılarak DW’nin YouTube kanalının kapatılmayacağının garantisi yok. 

2- Kanalınızın kapatılmasının arkasında telif hakkına ilişkin itiraz olduğunu görüyoruz. Bu telif şikâyetinde bulunan kurumun TRT olduğunu söylüyorsunuz. TRT’ye ait içerikleri bilerek ya da farkında olmadan kullandınız mı?

Olay şöyle gerçekleşti. YouTube’un dizi, film, program, gibi yüksek bütçeli içerik üreten Fox, ARD, Warner Bros gibi büyük kuruluşlara verdiği CMS denen bir hak var.

Bu hak bu büyük oyuncuları telif yönünden koruyabilmek için verilmiş otomatik bir sistem. TRT’de de bu hak var. CMS hakkı olan TRT, örneğin Justin Bieber’ın klibinin kendisine ait olduğunu sisteme işaretleyip 30 saniye içinde videoyu YouTube’dan silebilir. Bu öylesine güçlü bir hak. Ancak Youtube böylesi güçlü bir hakkı, kötüye kullanmayacak kurumsal yapılara veriyor. Bu hakkı ilk kez TRT’nin sansür için, muhalifleri susturmak için kötüye kullandığını görüyoruz. 

TRT, bizim 40 tane videomuzu bu şekilde Youtube’dan sildi. Telif hakkı kurallarını üç kere ihlal eden bir kanal otomatik olarak kapanıyor. TRT bunu 40 kez bize yaptığı için de kanalımız otomatik olarak kapandı. Ancak bu 40 videonun hiçbiri TRT’ye ait değil. Tek bir kare dahi TRT’den görüntü, müzik, ses yok. TRT tamamen kendisine verilmiş CMS hakkını kötüye kullandı.

Bunu ilk kez bizim gibi 250 bin abonesi olan orta büyüklükte bir kanala yaptı. Ama konuyu araştırdıkça gördük ki, daha küçük kanallara defalarca yapmış. Bu kanallar Türkiye’den yayın yaptıkları için yargı ve polis devleti baskısı görmemek için susmuşlar ama biz susmayacağız. 

3- Herhangi bir ajansa aboneliğiniz var mı? Bold Medya’nın YouTube içeriklerini üretirken fotoğraf ya da videoları nereden kullanıyorsunuz?

Ajans aboneliği, işimizi en çok zorlaştıran konu. DHA, İHA gibi ajanslara abone olmaya çalıştık ancak Erdoğan rejiminin korkusu nedeniyle abonelik talebimizi reddetmek zorunda olduklarını söylediler. Şu an AFP’ye ve Envato’ya aboneyiz. Görüntüleri genel olarak buradan kullanıyoruz. Ya da animasyon, grafik gibi görsel öğelere başvuruyoruz.

4- Konunun, YouTube’un temsilci atama kararı ile ilgili olmadığı gözüküyor. Ancak bir yandan da iktidar mercilerinin, TRT üzerinden muhalif YouTube kanallarının “açıklarını” kovalayarak bir baskılama yöntemine giriştiğini mi anlamalıyız?

Erdoğan rejimi, TRT’yi YouTube’da bir sansür silahı olarak kullanıyor. TRT devletin bir kurumu ve kendisini bağlayan yasalar var. Ancak devletin diğer kurumları gibi parti politikalarına alet ediyor kendini.

Konvansiyonel medya Erdoğan tarafından işgal edildikten sonra gazetelerin tirajları, haber kanallarının reytingleri taraflı yayıncılık nedeniyle dibe vurdu. Halk bilgiye erişimi YouTube, Twitter, Facebook gibi mecralar üzerinden sağlıyor.

Erdoğan bu mecraları ele geçirmek için farklı yöntemler kullanıyor. TRT’nin CMS hakkını kullanarak telif hakkı dolandırıcılığı yapması yöntemlerden biri. Temmuz ayında Meclis’ten geçen 'Sosyal Medya Yasası' da başka bir yöntem.

YouTube maalesef Türkiye’ye temsilci atayacağını duyurdu. Bu temsilci, YouTube’un Erdoğan’a vereceği rehin olacak. Sansür, yasaklama ve kanal kapatmanın sosyal medyada da yaygınlaşacağını öngörüyorum. Buna karşı da yöntemler geliştirmek, ifade özgürlüğümüzü korumak için mücadeleye devam etmek zorundayız. 

5- YouTube’a itiraz yaptınız mı? Kanal kapatılmadan önce size bir uyarı geldi mi? Eğer telif kurallarını ihlal eden bir işlem yapmadıysanız, YouTube’un bu yönde bir tespiti oldu mu?

YouTube’a itiraz yaptık. YouTube itirazımızı dikkate aldı ve videolarımızı inceledi. Çıplak gözle incelemede, görüntülerin TRT’ye ait olmadığı rahatlıkla görülüyor. Şimdi TRT’den savunma istenmesi süreci işliyor. Beklemek zorundayız ve onların bir amacı da kanalı mümkün olduğunca kapalı tutup, izleyici ilgisinin erimesini sağlamak. 

YouTube normal telif hakkı ihlallerinde önceden uyarı yapıyor ve düzeltmeniz için şans tanıyor. Ancak CMS hakkı olan biri bunu yaptıysa YouTube tamamen devre dışı.

CMS hakkı olan otomatik olarak videoları silme ve kanalı kapatma hakkına sahip. Zaten CMS hakkı için YouTube içi krallık deniyor. Bu nedenle uyarısız biçimde kanalımız TRT tarafından kapatıldı. 

Ancak CMS hakkının üç kez kötüye kullanımında bu hakkın iptal edilmesi lazım. TRT onlarca kez kötüye kullandı ama YouTube Türkiye’nin TRT’nin CMS hakkını iptal etmeyi göze alamadığını görüyoruz.