Haz 29 2018

'Doğalgaza yüzde 20 zam geliyor'

Doğalgazda beklenildiği gibi seçim sonrasında yeni zamlar kapıda. Doğalgaz piyasasında dengeleme gazı fiyatları yüzde 20 yükselirken, bu durum, doğalgaz tarifelerine yönelik zam sinyali olarak değerlendiriliyor.

Döviz kurları ve faizlerdeki hızlı yükselişle yabancı yatırımcılara ‘iflasın eşiğine geldi’ dedirten Türkiye’yi uluslararası ekonomideki değişimler nedeniyle daha zor günlerin beklediği yorumları yapılıyor.

Kur artışının faturası devletin müdahaleleriyle en azından seçim öncesi tüketiciye yansıtılmamaya çalışılsa da daha önce yapılmış anlaşmalardan kaynaklanan yükümlülükler de yeni faturalar çıkartıyor. Son 11 aydır kesintisiz yükselerek geçen yıl Temmuz’dan bu yana yüzde 70 değer kazanan petrol fiyatlarının Türkiye’nin doğalgaz ithalatına faturası tüketiciye yansımaya başlıyor.

Son aylarda petrol fiyatlarında yaşanan artışa paralel olarak Türkiye'nin doğalgaz ithalat fiyatları da yükseliyor. Buna kurlarda yaşanan artış da eklendiğinde, yurt içinde Türk Lirası olarak belirlenen doğalgaz satış tarifelerine yönelik zam beklentisine yol açmıştı.

Enerji Günlüğü'nden Mehmet Kara'nın haberine göre doğalgaz piyasasında BOTAŞ'ın 1 Temmuz 2018 tarihinden geçerli olmak üzere doğalgaz tarifelerine zam yapacağına yönelik beklentiyi doğrulayan bir gelişme yaşandı.

BOTAŞ, dengeleme gazı fiyatlarında geçtiğimiz aya göre yüzde 20'lik bir artış yapıldığını açıkladı. Piyasa aktörleri bu artışı, 1 Temmuz 2018 tarihinde doğalgaz tarifelerine yaklaşık aynı oranda (veya en az 50 TL) zam yapılacağının işareti olarak değerlendiriyor.

Türkiye'de BOTAŞ doğalgazı dolar ile ithal ederken, konut-ısınma, sanayi ve elektrik üretimi amaçlı kullanım olmak üzere üç farklı grupta satış tarifesini TL cinsinden belirliyor. Sanayi (proses) ve elektrik üretimi amaçlı fiyatlar kendi içinde tüketim miktarlarına göre alt gruplara da ayrılıyor.

Dengeleme gazı piyasası, kullanıcıların aylık bazda önceden bildirdikleri miktarda doğalgazı tüketemeyeceklerini gördükleri takdirde bunu tahmininden daha fazla tüketim gerçekleştiren bir başka kullanıcıya satabildiği (ya da tam tersi) pazar olarak biliniyor.

Talep ettiğinden fazla tüketen kullanıcı, bu miktarı ihtiyaç fazlası gazı bulunan bir başka oyuncudan alamadığı takdirde, fazla tükettiği kısım için BOTAŞ'ın belirlediği dengeleme gazı fiyatını ödüyor. Ve bu fiyat, olağan gaz satış tarifelerinden daha yüksek oluyor.

Türkiye Doğalgaz ithalatının yüzde 90’ını Rusya ve İran’dan yapıyor. İmzalanan anlaşmalara göre gaz fiyatı hesaplanırken, mevcut petrol fiyatını Rusya için 6, İran için de 9 ay geriden takip ediyor. Yani petrol fiyatlarına bugün yüzde 10 zam gelse Rusya bunu Aralık 2018, İran Mart 2019 faturasına zam olarak yansıtabiliyor.