Haz 04 2018

NY Times yazısı: Milyonerler kaçıyor, belki siz de kaçmalısınız

The New York Times Gazetesinde Ruchir Sharma imzasıyla yayınlanan yazıda, Türkiye'nin zenginlerinin yüzde 12'sinin ülkeyi terk ettiği belirtildi.

Dünya üzerinde, zenginlerin güvenli limanlara kaçtığını yazan Sharma, Türkiye'deki kaçışın sebeplerini ise şu satırlarla özetledi:

"Türkiye’de yaşanan %12’lik milyoner nüfus azalması büyük ekonomiler arasında açık ara birinci sırada. Görünen o ki Türk milyonerler hem yüksek enflasyon oranı yüzünden kötüye giden finansal koşullardan, hem de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın iş dünyası dahil olmak üzere kendini eleştiren herkese uyguladığı baskıdan kaçıyor."

Yazının ana hatları şöyle:

Zenginlerin hayatını takip etmek günümüzde küresel bir endüstri, bir çeşit ünlülere tapınma şekli haline geldi. Ama bu sektör aynı zamanda ülkelerin nereye doğru gittiği konusunda önemli bilgiler edinmemizi sağlıyor. 

Bir ülke ekonomik ve siyasi açıdan zor duruma düşmeye başladığı zaman, genellikle ilk olarak zenginler paralarını yurt dışında güvenli yerlere aktarır. Zengin kişilerin kendileri her zaman bu parayla birlikte dışarıya göç etmez, ama ediyorlarsa, o zaman ülkedeki sorun gerçekten ciddi demektir. 

Merkezi Güney Afrika’da bulunan New World Wealth (Yeni Dünya Serveti) isimli araştırma şirketi, 2013 yılından bu yana mülk kayıtları, vize programları, haber raporları ile zenginlere hizmet veren seyahat acentaları ve benzer şirketlerden aldığı bilgileri kullanarak milyonerlerin nereden nereye göç ettiğini takip ediyor.

Dünya çapında sayıları 15 milyonu bulan 1 Milyon dolar veya üzeri servete sahip olanların arasından 100.000 kişi geçen sene yaşadıkları ülkeyi değiştirdi.

Çoğu ülkelerde ülkeyi terk eden milyonerlerin yabancı yatırımcılar değil, çoğunlukla yerli vatandaşlar olduğunu var saymak doğru olacaktır çünkü zengin sınıfın büyük bölümünü vatandaşlar veya uzun süredir ülkede yaşayanlar oluşturur.

2017’de en büyük dışarıya göç Türkiye (hayret verici biçimde milyonerlerin %12’si 1 yıl içinde ülkeyi terk etti) ve Venezuela’dan yaşandı. Ve sanki bir şey biliyorlarmış gibi, Türk Lirası şu anda hızla değer kaybediyor. 

Ayrıca aşırı ısrarcı vergi kurumlarının sıkılaşan kontrolleri yüzünden Hindistan’dan ve Brexit kararı yüzünden İngiltere’den de kayda değer miktarda dışarıya göç yaşandı. Öte yandan, ülkeyi terk edenlerin azalması da iyiye işaret olabilir ve 2017’de milyonerlerin terk etme oranında en büyük düşüşün yaşandığı ülke, zenginler düşmanlığının kazanı olan Fransa oldu. 

Milyarder bir başkan seçen ABD’nin istatistiklerinde pek değişim olmaması da oldukça şaşırtıcı. 2017’de ülkeye 9.000 milyoner göç etti ama zaten 5 milyondan fazla milyoner barındıran ülkede bu rakam devede kulak gibi kalıyor. 

Daha az varlığa sahip olanlar gibi, milyonerler de zenginlere vergi kesintileri ve daha fazla serbestlik vaat eden fakat aynı zamanda yabancılar aleyhinde konuşan ve zaman zaman aşırı popülist konuşmalar yapan, kısacası ne yapacağı belli olmayan bir başkanın yönetimi altında Amerika’nın ne yöne doğru gittiğinden emin olamadılar. 

İngiltere ve Fransa servet sahiplerini çekebilme açısından yer değiştirmiş gibi görünüyor. Onlarca yıldır zenginler ihtiyatlı bankalar, gevşek kanunlar ve Londra’nın sunduğu konforlar sayesinde İngiltere’yi tercih ediyordu. 2016’ya kadar İngiltere’ye her yıl ciddi miktarda milyoner göçü yaşanırken, geçtiğimiz sene toplamda 3.000 milyoner eksildi.

Bunun nedeni zenginlerin İngiltere AB’den ayrıldıktan sonra Londra’nın finans merkezi olma özelliğini kaybedeceğinden korkmaları. 2017 yılında hükümetin ülkede mülk satın alan yabancılara yönelik vergileri yükseltmesi de pek yardımcı olmadı. 

Paris’in tüm güzelliklerine rağmen, her işe burnunu sokan bürokratları ve yüksek vergi oranları yüzünden Fransa uzun zamandır sol eğilimli bir anti-İngiltere olarak algılanıyordu. Ülkeyi 2016 yılında 12.000 milyoner terk ederken, bu rakam geçen sene keskin bir düşüşle 4.000’e indi.

Bunun en olası sebebiyse Mayıs ayında seçilen Fransa tarihinin en genç Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un bürokrasiyi hafifletme, iş dünyasına daha az karışma ve varlık ile gelir vergilerini düşürme sözü vermesi. 

Elbette, hiçbir zaman ülkeyi terk eden milyonerlere sempati duyulmaz ama aynı zamanda hiçbir ülke en varlıklı vatandaşlarının yetenek veya sermayesini kaybetmek istemez, özellikle Hindistan gibi yükselmekte olan piyasalar. 2017’de Hindistan milyoner nüfusunun %2’sini kaybetti. Bu rakam, uygulanan yaptırımlar yüzünden durgun bir ekonomiye sahip olan Rusya ile aynı. 

En kötü senaryolarda, yurt dışına sermaye kaçışı ülkenin para birimi tamamen çöküş yaşayana kadar hızlanarak devam eder ve ülke krize sürüklenir. Ödeme dengeleri kayıtlarına bakıldığında, dünyada yaşanan son 12 büyük para birimi krizinin 10’u, ülkede yaşayanlar paralarını yurt dışına göndermeye yöneldikten sonra başladı ve bu da tipik olarak para birimi çöküşünden 2 yıl öncesine denk geliyor.

Siyasetçiler genellikle bu krizlerden “kötü niyetli” ve “ahlaksız” spekülatörleri sorumlu tuttular ama aslında krizin yaklaştığını önceden görebilenler hep ülkenin yerlileri oldu. 

Şu anda, tüm bu kapsamlı hesaplar sadece bir büyük ülkede yaklaşmakta olan ekonomik krize işaret ediyor: Türkiye. Geçtiğimiz yılın başlarından itibaren servet sahibi Türkler ellerinde bulunan lira rezervlerini dolar ve euro olarak değiştirerek büyük miktarlardaki sermayelerini ülke dışına çıkarmaya başladı ve yabancılar da Türkiye’de mülk satın almaya devam etti. 

Türkiye’de yaşanan %12’lik milyoner nüfus azalması büyük ekonomiler arasında açık ara birinci sırada. Görünen o ki Türk milyonerler hem yüksek enflasyon oranı yüzünden kötüye giden finansal koşullardan, hem de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın iş dünyası dahil olmak üzere kendini eleştiren herkese uyguladığı baskıdan kaçıyor.

Öte yandan milyoner göçleri bazı ülkeler için de olumlu olabiliyor. Hindistan, Rusya ve Türkiye’den kaçan milyonerler, Kanada, Avustralya ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler için kazanç anlamına geliyor. 2017’de BAE’ye 5.000 milyoner göç etti ve ülkedeki milyoner sayısı %6 oranında arttı. İngiltere de yakın zamana kadar tercih edilen ülkelerdendi ancak Brexit’in yarattığı belirsizlik ortamı düzelmeden zengin cenneti sıfatı zayıflamaya devam edecektir. 

Sezgisi kuvvetli yerliler aynı zamanda ülkede durum düzelmeye başlayınca ilk geri dönenler oluyor. Yaşanan son 12 büyük krizin 7’sinde, ülke vatandaşları paralarını ilk geri getirenler oldu. 

Milyonerler paralarını daha kazançlı ve güvenli ülkelere kaçırarak kendi çıkarları için hareket ediyorlar. Sayıları çok fazla değil, ama bir ülkenin ekonomik ve siyasi ekosistemlerinde neyin kötü ve neyin iyi gittiği hakkında bize çok güvenilir bilgiler sağlıyorlar. Milyonerlerin ülkede kalmasını sağlayabilecek koşulları yaratan liderler göreceklerdir ki bundan fayda gören sadece zenginler değil, ülkede yaşayan tüm vatandaşlar olacaktır.