Mar 05 2018

Türkiye'de 12 yıl önceki zenginlerin yarısı kayıp

Demokrasi ve kurumsal kültürün tam yerleşmediği toplumlarda zengin olmak demokrat ve kurumsallaşmış toplumlara göre daha kolaydır.

En bariz nedenlerinden biri ilk demokrasi ve kurumsallaşmanın getirdiği kuralların kolay para kazanmayı engellemesidir. Örneğin Batılı demokrasilerde birkaç yıl içinde inşaattan köşeyi dönen sayısı Türkiye’dekine göre çok daha azdır.

Başlıca sebebi o işadamının kolay para kazanmasını sağlayacak imar değişikliklerinin pek de kolay olmamasıdır. Ayrıca politik yandaşları aracılığıyla kamu bankaları kredilerini bir sünger gibi emen bir sistem kurması da neredeyse olanaksızdır.

Tabii baştaki önermeyi tersine de çevirebiliriz. Demokratik ve kurumsal toplumlarda zenginin aniden fakirleşmesi de zordur. Çünkü servet getirilen kurallarla büyük ölçüde garanti altına alınmıştır. Mesela devlet bir işadamının parasını sırf siyasi görüşleri nedeniyle müsadere edemez. Ya da dostu olan politikacı görevden ayrıldı diye bankalardan kredisi siyaseten kesilmez. Servet kolay el değiştirmez.

Dünya’dan Kerim Ülker Türkiye’deki sermayedarla ilgili ilginç bir istatistiği gündeme getiriyor. Ülker, Forbes Dergisi’nin yayınladığı Türkiye’nin en zengin 100 ismi listesinin 2006 ve 2018 sürümlerini incelemiş.

Buna göre 2006’da listede yer alan isimlerin 48’i şu an sıralamada yok. Bunların 14’ü hayatını kaybeden isimler. Oldukça dramatik bir değişim.

Diğer yandan 2006 yılında listede yer alan 100 Türk’ün servetinin 84 milyar dolar olduğunu kaydeden Ülker, şu anda bu rakamın 121 milyar dolar olduğunu belirtiyor. Yani 13 yılda 37 milyar dolarlık artış yaşanmış.

2006’da listede olup 2018 sıralamasında yer almayan isimler de dikkat çekici. Demirören Grubu’nun patronu Erdoğan Demirören, 2006’da 950 milyon doları olan Ömer Dinçkök, Taşyapı’nın Yönetim Kurulu Başkanı Emrullah Turanlı, o dönem 750 milyon dolarlık serveti olan Ali Dinçkök, Doğan Grubu’ndan Vuslat Doğan Sabancı, Hanzade Doğan Boyner, Begümhan Doğan Faralyalı, Arzuhan Doğan Yalçındağ, Yaşar Holding’in kurucusu Selçuk Yaşar, işadamı Ahmet Hamoğlu, Nafi Güral, Boyner Holding’in patronu Cem Boyner, Altınbaş Holding’ten İmam Altınbaş, Güriş İnşaat’tan Müşfik Hamdi Yamantürk ve Tevfik Yamantürk, Orjin Group’tan Zafer Kurşun ve Zafer Yıldırım, İsfendiyar Zülfikari, Metin ve Nevzat Kalkavan, Atasay’ın patronu Cihan Kamer, son dönemin en fazla yıldızı parlayan ismi Ethem Sancak, bir dönemin en fazla adından söz ettiren isimlerinden Şahinler Holding’in kurucusu Kemal Şahin... Bir de Türk iş dünyasının şüphesiz en fazla tanınan ismi Çukurova Grubu’nun patronu Mehmet Emin Karamehmet...

Kerim Ülker, ilginç bir ayrıntıya da dikkat çekmiş. 2000’de en zengin Türk olan Mehmet Emin Karamehmet’in o dönemki serveti 8 milyar dolar olarak hesaplanmış. Ülker şunları söylüyor: ‘Forbes’un dünyanın en zengin isimleri listesinde 29’uncu sırada yer alarak küresel piyasaların da bir anda dikkatini çekmişti. 2000 yılında rekorla girdiği o listede Karamehmet, kimleri geride bırakmamıştı...  

33’üncü sırada 7.9 milyar dolarlık servetiyle (Şu anda 68.7 milyar dolar) Meksikalı Carlos Slim Helu, 34’üncü sıradaki 7.8 milyar dolarla (şu anda 28.7 milyar dolar) Fransız işadamı Francois Pinault, Bir de 55’inci sıradaki Amazon’un kurucusu ve patronu Jeff Bezos...  Bezos’un serveti 2000 yılında 6.1 milyar dolardı.’

Haberin tamamını buradan okuyabilirsiniz